Van:Dion@EDRC.nl
Aan: G.Wilders@tweedekamer.nl
Onderwerp: Conclusie onderzoek ‘Terug naar de gulden’

Dag Geert,

Bij deze stuur ik je de conclusie van het onderzoek dat je wilde over een teruggang naar de gulden. Ik ben heel enthousiast!

Ik vond een site op internet die duidelijk maakte dat de gulden (ook wel florijn genoemd) al sinds de Middeleeuwen onze munteenheid was. Dat moet ook wel want Florijn klinkt als een echte Nederlandse naam.

De gulden was rond, een beetje zilverkleurig, met een geinig kroontje en een cijfer erop en in het midden een schild met een leeuw. Dat is alvast erg mooi want de leeuw is een heel mooi dier. De leeuw heeft een kroontje op en een zwaard, misschien was hij wel een ridder, net als ik.

Op de achterkant had de gulden een plaatje van een vrouw. Mijn vriendin denkt dat het Beatrix is. Ik weet dat je die linkse ouwe heks niet mag dus ik stel voor dat we een mooi plaatje van een otter erop zetten. Otters zijn leuk. Of anders een leuke kitten, zegt Joyce. Joyce heeft een vriendin, Samantha, en die heeft een weglooppoes uit de opvang die net een nestje heeft gekregen dus daar moet wel een leuke foto te halen zijn die we op de gulden kunnen laten zetten.

Ik heb even gebeld met de Nederlandsche Bank om te vragen of er nog veel guldens zijn en dat was niet zo want ze hebben de meeste guldens omgesmolten tot andere dingen, zoals euro’s. Ook zei die meneer dat het niet slim zou zijn om de gulden weer in te voeren want dat zou allerlei dingen heel duur maken en heel veel geld kosten en voor heel veel problemen zorgen. Ik zei tegen hem dat Dion Graus vindt dat je moet denken in mogelijkheden in plaats van moeilijkheden. Dat begreep hij wel maar hij vond dit toch van een iets ander niveau, zei hij. Dus toen vertelde ik dat Dion Graus dat allemaal heus wel snapt want Dion Graus heeft tenslotte voor volk en vaderland allemaal bankiers en Wouter Bos ondervraagd voor de commissie De Wit. En ze moeten gewoon niet zo ingewikkeld doen, zei ik, want anders zorgen we ervoor dat Dirk Scheringa de nieuwe baas wordt van hun toko en de gulden invoert want Mark doet toch alles wat wij zeggen. Toen ging die meneer aan de telefoon huilen en heb ik maar opgehangen.

Mijn onderzoeksconclusie is dat de gulden weer invoeren gewoon kan. Guldens zijn rond, net als euro’s, dus ze passen in automaten en zoveel guldens hoeven we toch niet te laten maken want straks gaat toch alles alleen nog maar digitaal en met pasjes, zegt het bedrijf dat de OV-chipkaart maakt. Dus het enige dat je merkt is dat er voor de bedragen op je bankafschrift ‘Fl’ komt te staan in plaats van ‘€’. Maar ik vind dat ‘Fl’ eigenlijk helemaal niet toepasselijk want ‘gulden’ begint met de ‘g’, en jouw naam ook, dus we kunnen ook de ‘G’ als symbool gebruiken en de munt de Gulden Geert noemen! Ik dacht dat je dat wel leuk zou vinden.

Dat was het. Ik hoor wel wat je beslist. Biertje doen vanavond?

Haije van mij en Joyce,

Je Dion.

Ridder
Directeur, Economic Development Research Council (i.o.)
Lid Tweede Kamer der Staten Generaal

Na ‘Noorwegen’ is er nog een groep mensen die zijn onschuld verloren heeft: de rechtse boys & girls die moord en doodslag zonder blikken of blozen in de schoenen schuiven van ‘dé islam’ of ‘dé linksen’, maar die – nu het een rechtsdragende mafkees was die in Noorwegen moordde – roepen dat hij een eenzame gek was die in het geheel niet in verband mag worden gebracht van enig rechtsdragend denken.

‘Welkom bij de club mensen, hoe voelt het nu?’, denk ik al een paar dagen als ik zo’n rechtse Van Dam of Jensma verontwaardigd hoor krijsen. Een Afshin Ellian hier en een Pamela Geller in de VS die op bizarre wijze islam alsnog de schuld in de schoenen proberen te schuiven, een verzameling Fox News-commentatoren die glashard ontkennen dat Breivik een Christen was, hoewel de Noor in zijn geschifte boekwerk van 1500 pagina’s kristalhelder maakt dat hij zichzelf als een Christen beschouwt, en wel van de militante soort. (Ter vergelijking: de jongste versie van de King James-bijbel telt 1888 pagina’s.) En wat zeggen deze mensen dan eigenlijk? Als christen mag je wel haten, je mag alleen niet schieten? Ik kan mij zeer wel voorstellen dat er mensen zullen zijn voor wie het maar een klein stapje is van ‘haten’ naar ‘schieten’. Sterker nog…

Oneindig veel intelligentere mensen hebben al op veel betere manieren gewezen op deze idiote tegenstrijdigheden. Jon Stewart en Stephen ‘Truthiness’ Colbert op onnavolgbare wijze op TV, columnisten als Andrew Serwer in hun stukken.

Het punt is dat bepaalde rechtsdragende lui niet willen toegeven dat gestoorde idioten van moslim- of linksradicale zijde precies dat zijn: gestoorde eenlingen, of individuen die lekker gestoord met elkaar zijn en andere mensen opblazen. Want zodra ze dat doen, kunnen ze niet dé islam of hét socialisme de schuld geven. Nee, de gekken moeten gelinked worden aan een ideologie, anders komen de vijandbeelden op losse schroeven te staan. Volkert van der Graaf móest worden gelinked aan ‘links’ en iedere gestoorde haatbaard met een bommenriem móet vereenzelvigd worden met ‘dé islam’.

Andersom willen de dames en heren nu niet Anders Breivik linken aan hún anti-islamitische- en/of anti-linkse ideologieën. Want zij weten als geen ander wat er dan gebeurt: hun ideologie komt in de hoek te staan waar de kritische klappen vallen.

Dus: Breivik was een eenling en rechtse ideologen (Wilders hier, Geller en Beck in de States, en noem de dames & heren maar op) hebben hem nergens toe gedreven, hebben zelfs geen ‘sfeer gecreëerd’, etcetera. Prima. Maar dan schuurt er wel iets. Want als dat zo is, waarom blijft ‘links’ dan mede-verantwoordelijk voor de moord op Fortuyn door de eenzame gek Volkert van der Graaf?

Hier zou ik toch graag een antwoord op hebben van rechtsdragend Nederland. Want dat verschil wil ik heel graag begrijpen.

Geert Wilders is niet verantwoordelijk voor de terroristische aanslagen van Anders Breivik, de Noor die vrijdag 76 mensen doodde. Dat staat als een paal boven water en iedereen die toch probeert Breivik’s gestoorde daad in de schoenen van Wilders te schuiven, doet dat met een politieke agenda om Wilders te beschadigen. En wie dat doet is ironisch genoeg niet anders dan Wilders en wat hij met de islam probeert te doen. Maar dat Wilders niet verantwoordelijk is, ontslaat hem niet van de verantwoordelijkheid zijn woorden te wegen.

In de discussie over de vraag of Wilders nu wel of niet verantwoordelijk te houden valt voor de daden van Breivik, is het belangrijk de feiten in de gaten te houden. Want feiten zijn in zulke discussies vaak het eerste slachtoffer: de houders van meningen proberen de feiten dan zo te vervormen dat ze passen in hun visie van de wereld.

Feit is dat de meningen van Wilders over islam en multiculturalisme onmiskenbaar een leidraad vormden door de gedachten van Breivik. Dat spreekt klip en klaar uit het ‘manifest’ van de Noor. In zijn waanzinnige geschrift zet Breivik Wilders neer als een held, als een eenzame roepende in de woestijn. Hij citeert Wilders uitgebreid en haalt hem aan als een politieke, dan wel ideologische leider. Wie het niet met Wilders eens is, wordt door Breivik neergesabeld en weggezet als een verrader. Sterker: wie het niet met Wilders’ gedachtengang eens is, is een aanhanger van het ‘cultureel Marxisme’, een verrader, en moet van Breivik dood. Waarvan akte.

Een ander feit is dat Breivik steevast retoriek bezigt die Wilders – maar niet alleen hij – ook gebruikt. Sociaaldemocraten zijn dhimmi’s, multiculturalisme (voorgestaan door de linkse elite) zorgt voor zwakheid en infiltratie van Westerse samenlevingen door moslims, en zoiets als een ‘gematigde’ islam bestaat niet, aldus Breivik, die daarbij steevast Wilders aanhaalt.

Uit dit alles kan alleen maar geconcludeerd worden dat Wilders’ ideeën Breivik inspireerden. De Noor ziet de woorden van Wilders – maar niet alleen van hem – als een rechtvaardiging voor zijn eigen, zieke ideeën.

Woorden doen ertoe
Maar dat alles maakt Wilders niet verantwoordelijk voor de daden van Breivik, net zo min als schrijver J.D. Salinger verantwoordelijk te houden is voor de moord op John Lennon door Mark Chapman. Die verklaarde na zijn daad geïnspireerd te zijn geweest door de hoofdpersoon in Salinger’s meesterwerk Catcher in the Rye. Karl Marx kan net zo min verantwoordelijk gehouden worden voor de terreur van Lenin, Josef Stalin, Mao Zedong en de Rote Armee Fraktion, ook al bezigden die zieke geesten constant het vocabulaire van de econoom. En zoals ook Mohammed niet verantwoordelijk gehouden kan worden voor de aanslagen van 11 september 2001, ook al zei Bin Laden tot de actie gekomen te zijn uit naam van Allah, zoals opgeschreven door Mohammed.

Toch waren er boekverbrandingen van Catcher in the Rye, wordt Karl Marx op één hoop gegooid met de eerder genoemde massamoordernaars en ligt voor velen Mohammed met Bin Laden op de bodem van de zee. Woorden doen ertoe, maar in dit geval de woorden van zij die de verbanden creëren dan wel vervormen.

Valt Wilders dan helemaal niets te verwijten? Op een ander, ironisch niveau wel. In de dagen na de moord op Pim Fortuyn raakte het frame in zwang dat er een sfeer was geschapen die mensen aanleiding zou kunnen geven om geweld te gebruiken tegen Fortuyn. Die zei zich gedemoniseerd te voelen en werd bedreigd; hij deed een emotionele oproep aan toenmalig premier Kok om hem te beschermen. Kort daarna werd hij vermoord. Inderdaad waren er columnisten en (ex-)politici die in hun retoriek stevig tekeer gingen tegen Fortuyn en daarbij soms over het randje gingen. Ik noem een Folkert Jensma, een Marcel van Dam. Maar zijn zij verantwoordelijk te noemen voor de moord op Fortuyn? Nee. Riepen zij op tot geweld tegen Fortuyn? Nee. Maar: raakte het politieke discours mede dankzij hun woorden steeds ernstiger gepolariseerd? Ongetwijfeld.

De moord zelf, door een gestoorde dierenfreak, werd door veel mensen gezien als het bewijs dat Fortuyn gelijk had. ‘De kogel kwam van links’ is blijven hangen. Woorden doen er kennelijk toe. Ironisch genoeg zou je, met die argumentatie in de hand, Wilders kwalijk kunnen nemen dat hij moslims demoniseert. Dat is natuurlijk niet uitsluitend aan hem voorbehouden, maar het feit is en blijft dat Breivik in de woorden van Wilders een rechtvaardiging en steun vond voor zijn overtuiging dat moslims een gevaar zijn.

Dus nogmaals: nee, Wilders is niet verantwoordelijk voor de daden van Breivik, net zo min als Folkert Jensma en Marcel van Dam verantwoordelijk te houden zijn voor de daad van Volkert van der Graaf. Maar dat ontslaat niemand van de verantwoordelijkheid zich te realiseren wat voor effect zijn of haar woorden kunnen hebben in het politieke discours. Dus ook Wilders niet. Hij zal zich, net als alle ideologen ter wereld, constant moeten realiseren dat er Breiviks kunnen en zullen zijn die in zijn woorden de rechtvaardiging vinden om gruweldaden te plegen. Want woorden doen ertoe.

Jeanine Hennis-Plasschaert is voormalig Europarlementariër voor de VVD en tegenwoordig lid van de Tweede Kamer. Haar hartje klopt op blauwgeel bloed, zo erg houdt ze van Europa. Zij was ook één van de Europarlementariërs die een broertje dood had aan het Europa-bashen waar nationale politici zich aan bezondigen als het hen uitkomt. Niets is zo makkelijk als ‘Europa’ bashen, want terugschelden doet (lees: mag) men toch niet. Welnu, tegen de achtergrond van het bloedige geweld in Egypte lijkt Hennis-Plasschaert toch doodleuk aan het spelletje mee te doen.

Dat spelletje werkt ongeveer zo. Wordt er een slecht voorstel gedaan door ‘Europa’? Dan is het “fout!”, “mag niet!”, “geld terug!”, “waar bemoeien zij zich mee!”, “de Europees Commissaris moet z’n biezen pakken!”, en zo verder. Soms komen zulke uitspraken zelfs in het verkiezingsprogramma. Het allerleukste is natuurlijk dat ‘Europa’ geen enkele grote beslissing neemt zonder dat de nationale ministers erin gekend zijn – niet zelden dezelfde minister die een minuut later, na eerst volmondig ingestemd te hebben met het slechte voorstel, voor de camera tégen hetzelfde voorstel staat te fulmineren. De Eurokritische kiezer moet gerustgesteld, weetuwel.

Maarrrrrr…! Heeft ‘Europa’ een goed voorstel? Dan was het niet ‘Europa’ dat het binnenhaalde, nee, dan was het de Nederlandse minister die zich namens Nederland in Europa bemoeid had met het voorstel. Glimmend van trots staat hij of zij dan voor de camera uit te leggen hoe hij/zij het voorstel toch maar mooi voor de poorten van de Brusselse Hel wegsleepte.

Je zou denken: daar doet onze Jeanine Hennis, Europese rots in de branding, hartstochtelijk Europarlementariër, eerlijke dame met het hart op de tong niet aan mee.

Nou, daar doet ze wel degelijk aan mee. Want niks is makkelijker dan de Europese ‘minister van Buitenlandse Zaken’ Ashton bashen om haar woorden, maar de eigen VVD-premier met rust laten, ook al zeggen Rutte en zij inhoudelijk hetzelfde.

Reacties op de gebeurtenissen in Egypte
Zie hier wat Lady Ashton zei over de situatie in Egypte en wat er moet gebeuren, en onthoud daarbij: wat zij naar buiten toe zegt, moet gesanctioneerd zijn door de ministers van Buitenlandse Zaken van de EU-lidstaten. Gaat zij zonder enig overleg zomaar haar eigen standpunt verkondigen, dan heeft ze een probleem. Maar goed, Ashton zei in het kort dat de Egyptische politiemacht zich terughoudend moet opstellen, en dat er geen geweld meer zou moeten zijn, en dat de Egyptische regering – lees: Mubarak – moet luisteren naar de wens van de protesterende bevolking. Ze gaat zelfs verder en stelt dat de tot nu toe gearresteerde demonstranten vrijgelaten moeten worden.

Gaan we even kijken naar wat premier Mark Rutte op dezelfde dag zei over de situatie in Egypte, en wat er volgens hem moet gebeuren. Lees het hier. In het kort: Rutte vindt dat er snel hervormingen moeten komen in Egypte, hij vindt dat er een “ordelijke transitie” moet komen (een zin die zijn ambtenaren letterlijk gekopiëerd hebben uit de verklaring van de Amerikaanse regering), dat de toekomst van Egypte rust op de schouders van de Egyptenaren, en dat de Egyptische autoriteiten (lees: Mubarak) een zware verantwoordelijkheid dragen.

U ziet: Ashton gaat verder dan Rutte. Zij stelt tenslotte dat Mubarak moet luisteren naar de wens van de bevolking en dat de Egyptische politie moet kappen met demonstranten in elkaar slaan. Zo ver gaat Rutte niet, die houdt zich wat dat betreft op de vlakte en papegaait gewoon Barack Obama, Hillary Clinton en David Cameron na.

Niettemin zijn Ashton’s woorden voor Jeanine Hennis reden om uit te halen via Twitter. “Ahhh… Lady Ashton. Ons licht in de Europese duisternis… #NOT #Egypte #PenW”. Rutte’s slappe hap laat ze ongemoeid.

Gezien het feit dat Ashton feitelijk geketend is aan wat de ministers van Buitenlandse Zaken sanctioneren, stelde ik voor dat Hennis bij minister van Buitenlandse Zaken, Rosenthal, tevens partijgenoot van Hennis, gaat pleiten voor een uitbreiding van bevoegdheden voor Ashton. Dan kan hij daarvoor weer pleiten in Brussel.  Zo kan Ashton misschien wat vaker haar eigen zegje doen. Maar nee, dat vindt Hennis maar niks. Ze ziet liever dat Rosenthal ervoor gaat pleiten dat Ashton “vervangen” wordt. Ze voegt daar nog even aan toe dat deze vervanging “voorlopig nog wel een illusie” is.

Dus Ashton doet slappe uitspraken over Egypte en daarom moet ze weg van Hennis. De voormalige Europarlementariër laat duidelijk zien dat ze gewoon niet weet waar ze het over heeft, getuige ook dit artikel op Elsevier.nl. Of weet ze het wel, maar is Ashton een makkelijk middel om jezelf mee te profileren?

Jeanine Hennis profileert zichzelf graag als ‘een vrouw een vrouw, een woord een woord’, dus ik vroeg haar de verschillen uit te leggen tussen Ashton’s woorden en die van premier Rutte, en vooral uit te leggen waar Rutte’s woorden dan minder slap waren dan die van Ashton. En, als ze dan net zo slap waren, wat dan het waardeoordeel van Hennis is over de woorden van Rutte. En wat dan de consequentie daarvan zou moeten zijn.

U voelt ‘m al aankomen: daar reageerde Hennis niet op. Natuurlijk niet. Want dan zou ze misschien eerlijk moeten toegeven dat, ja, ook Rutte een slap verhaal hield, net als de gemuilkorfde Ashton, en dat ook hij dus een schrobbering verdient.

Maar dat doet Jeanine niet, want dan valt ze haar premier af. Geconfronteerd met die keuze verdwijnen het hart op de tong, het vrouw een vrouw een woord een woord, de uitgebreide kennis over hoe de EU werkt, de eerlijkheid en de hartstochtelijke Europarlementariër even in de kofferbak.

Dag, Jeanine Hennis Plasschaert van vóór 9 juni 2010. Het was leuk je gekend te hebben.

Lang rekende vooral de Westerse wereld op dictatoriale regimes in de Arabische wereld, feitelijk relieken – pionnen – uit de Koude Oorlog. Een nieuwe rechtvaardiging voor hun onderdrukking van hun volkeren vonden de Mubaraks, Ben Ali’s en Assad’s na 1991 in hun rol als buffer tussen het Westen en moslimfundamentalisme. Nu pas blijkt hoezeer Westerse regeringen zich zand in de ogen lieten strooien. Er werd door hen nooit echt geïnvesteerd in democratische oppositiegroepen, en daarvan plukt men nu de zure vruchten: van beïnvloeding kan geen sprake zijn, men kan slechts hopen dat er geen nieuwe Irans opstaan.

Door Arjen de Wolff

Terwijl in Cairo de protesten tegen president Mubarak hun tweede dag ingaan, wordt in Tunis nog druk gesleuteld aan de vorming van een interim-regering. Er zijn zeker parallellen tussen de revolutionaire gebeurtenissen in Tunesie en Egypte, maar er zijn evenzovele verschillen. En of een of beide van deze volksopstanden tegen een brute dictator uiteindelijk zal leiden tot de totstandkoming van een echte democratische rechtsstaat, is nog zeer twijfelachtig.

Daarvoor is het gebrek aan een brede goed geschoolde middenklasse in de beide landen misschien te groot, en de macht van de corrupte bovenlaag en de Islamisten misschien te overheersend. Hoezeer ook de revolutie in Tunesie en Egypte – op dit moment – gedreven lijkt door een seculiere, progressieve bundeling van krachten en niet door religieuze traditionalisten: echt onafhankelijke, liberale en democatische partijen in het Midden-Oosten hebben meestal geen regeringservaring en geen in de maatschappij en het volk gewortelde organisatie. Dat gegeven alleen al kan de deur in een later stadium nog wijd open zetten voor een terugkeer van oude regimegetrouwen, of de Moslimbroederschap.

Maar wat prettig is aan de omverwerping van Ben Ali in Tunesie en de gebeurtenissen in Cairo, en goed nieuws voor iedereen die zich bezighoudt met de internationale bevordering van mensenrechten en democratie, is dat de Verenigde Staten nu tot hun afgrijzen zien wat velen in het vak van internationale samenwerking al jaren zeggen: nee, Washington, een dictatuur is op de lange termijn geen stabiele partner.

In weerwil van het beeld dat Irak en Afghanistan oproepen is de Amerikaanse buitenlandpolitiek er traditiegetrouw op gericht de Amerikaanse (en, vaak bijgevolg, de Europese) belangen niet primair via directe interventie te verzekeren, maar via bondgenootschappen. En om waar dat nodig is bondgenoten te verwerven om tegenwicht te bieden aan regionale grootmachten, ‘middle powers’ die de Westerse belangen zouden kunnen schaden.

Van alle donoren in de wereld steken de Amerikanen het meeste geld in democratiebevordering, vooral via instituten als NDI (National Democratic Institute for International Affairs), en zijn Republikeinse tegenhanger, IRI. Maar in authoritaire landen die een strategische relatie onderhouden met DC, blijft die bevordering van democratie en mensenrechten maar al te vaak beperkt tot pappen en nathouden.

Echte Realpolitik
Het fundamentele probleem met die tactiek openbaart zich nu in de Maghreb, en straks mogelijk elders: de premisse dat een dictator in ruil voor steun zal blijven leveren, is vals. Niet alleen kan een andere grootmacht langskomen en hem overtuigen de andere kant te kiezen (zie bijvoorbeeld de balanceeroefening tussen de VS en Rusland van Alijev in Azerbaijan en zijn Centraal-Aziatische collega’s); niet alleen kan een autoritair regime min of meer zelfstandig besluiten dat het van nu af aan de Amerikanen niet meer nodig heeft (Chavez in Venezuela, Saddam in Irak); het blijkt nu dat, zelfs in landen zonder democratische traditie, een schijnbaar hopeloos volk de hele kliek naar huis kan sturen.

Ook de Europese Unie en de grote Europese landen bedienen zich van dit recept. Er is ook vaak geen korte-termijn alternatief; want als je nu een gaspijpleiding nodig hebt, of het recht van overvlucht, ontbreekt het je aan de tijd om te wachten tot de oppositie sterk genoeg is om de tiran te verdrijven. Bovendien: of die oppositie bereid zal zijn met je samen te werken, is meestal een open vraag.

Dit soort harde lessen is niet nieuw. Toch valt het te hopen dat de VS, en Europa, dit keer wel inzien dat het hoog tijd is om serieus te beginnen met een andere investeringsstrategie, als het gaat om het creëren van bondgenoten overzee. Steek je geld en je energie in de ondersteuning van organisaties en partijen die werkelijk de fundamentele internationale waarden van politieke en economische vrijheid, rechtvaardigheid, sociale gelijkwaardigheid, transparantie en vrede voorstaan. En die mensen zijn er. Het is een langetermijnstrategie, en ondertussen zullen sommige directe belangen verloren gaan. Maar het is geen idealisme; het is pure Realpolitik. Want alleen zo verzekert het Westen zich van duurzame en betrouwbare partnerschappen, en stelt het de eigen belangen voor de toekomst zeker.

Arjen de Wolff werkte voor het National Democratic Institute for International Affairs in onder andere Azerbeidzjan. Zie het originele artikel hier op Arjen’s website.

Parlementair verslaggever Jos Heymans (RTL Nieuws) doet op zijn blog een opmerkelijke uitspraak: de PvdA-fractie in de Tweede Kamer zou intern verdeeld zijn over het standpunt inzake het zenden van een troepenmacht naar Kunduz in Afghanistan. Niets van waar, zo melden PvdA’ers. “Sterker nog, we hebben ons standpunt al een tijd terug eensgezind ingenomen. Iedereen in de fractie staat er achter. Heymans zit er faliekant naast”, aldus één van hen.

Het PvdA-Kamerlid, dat zijn naam niet genoemd wil hebben, reageert  bozig op de verbazing van het parlementaire journaille van de afgelopen dagen aangaande de stellingname van zijn fractie. Die kan immers gewoon en in eensgezindheid beslissingen nemen, net als iedere andere partij, stelt hij. Daar moeten journalisten niet anders mee omgaan dan bij andere partijen, voegt hij nog toe.

Het Kamerlid is niet alleen in zijn verwondering. Op zijn Facebook-pagina maakt zijn collega Frans Timmermans, door Heymans expliciet genoemd in zijn blog, van zijn hart geen moordkuil: hij noemt Heymans “een van de beste Haagse journalisten”, en hij is daarom des te verbaasder dat Heymans “de plank mis slaat”. Volgens Timmermans bepaalde de hele fractie eind 2010 al het gezamenlijke standpunt, op voorspraak van Timmermans zelf.

Ook PvdA’er Diederik Samsom, die door Heymans genoemd wordt als zou hij tegenover Timmermans staan, heeft op meerdere manieren te kennen gegeven volledig achter het fractiestandpunt te staan.

Het eerder genoemde PvdA-Kamerlid barstte na zijn initiële bozigheid over Heymans’ beweringen trouwens nog wel lachen uit. “Ach, wat een ironie ook eigenlijk. De Haagse journalisten zijn het kennelijk gewend geraakt dat er verdeeldheid is in de PvdA-fractie, of dat men weigert ergens een standpunt over in te nemen. Welnu, die tijden zijn voorbij. Daar kunnen ze maar beter aan wennen.”

Waarna er ook nog wat ouderwetse spin volgde die ik u toch niet wil onthouden, omdat die ook een tipje van de sluier qua strategie jegens Groenlinks oplicht. “Groenlinks staat helemaal perplex van onze snelle en stevige standpunt-inname. Dat hadden ze niet verwacht. We hebben ze hier links ingehaald. Ik wens ze veel plezier met het uitleggen van hun pro-missie standpunt aan hun achterban.”

De confetti is opgeveegd, de feestmuts verzamelt stof op de archiefkast: de wittebroodsweken voor premier Mark Rutte en zijn partij zijn voorbij. Het is weer knokken geblazen. De volgende horde wordt het verkrijgen van een meerderheid in de Senaat op 2 maart. Maar daarna komt misschien wel Rutte’s grootste uitdaging: de doorbraak van de VVD bestendigen. Het probleem is dat hij dat alleen maar kan bereiken door naar links op te schuiven.

Fier als een pauw lopen de VVD-Kamerleden door het parlement. Na de kenmerkende uitgelatenheid wennen ze aan het idee dat hun Mark in het Torentje zit. Een VVD-premier! Ze hebben er veel voor moeten opgeven tijdens de onderhandelingen met CDA en PVV, maar het is gelukt.

Natuurlijk schuurt het hier en daar. De VVD heeft wel veel moeten laten liggen. Een enkeling durft zelfs wel toe te geven dat men qua sociaal-economische hervormingen net zo goed een meerderheidsregering had kunnen hebben in de vorm van Paars-Plus. Maar ja, samenwerken met de PvdA, dat had een flink deel van de VVD-achterban nooit gepikt. Dus is het goed zo, al wordt het nog verdomd lastig om die meerderheid in de Senaat voor elkaar te boksen. Maar, en dat volgt altijd na de twijfels: wij hebben de premier. Wij zijn nu de grootste partij van het land.

Optimisten binnen de partij dromen van een nog mooiere nabije toekomst, één waarin de VVD het CDA definitief achter zich laat en de partij uitgroeit tot de nieuwe, centrum-rechtse middenpartij. De grote volkspartij die de VVD in hun ogen altijd al had moeten zijn.

Ze maken de analyse dat het CDA echt op zijn gat ligt en tot nu toe niet in staat blijkt te zijn te herstellen. Het is kort dag sinds de rampzalige verkiezingen van 9 juni, toen de christendemocraten 20 zetels verloren, maar de weggelopen kiezers vertonen nog niet bepaald de neiging om weer terug te keren op het nest. Inmiddels is duidelijk dat op 9 juni behoorlijk wat CDA-kiezers wegliepen naar de VVD, de PVV en – jawel – zelfs D66 en de PvdA.

Rechts, waar de VVD zijn natuurlijke kiezersbasis heeft, vertoont een interessante overloop-dynamiek. Er waren VVD-kiezers die juist weggingen bij de VVD en overliepen naar de in sociaal-cultureel opzicht rechtsere partij, de PVV. Rutte maakte dat verlies meer dan goed door veel CDA’ers aan zich te binden en het heeft er alle schijn van dat die kiezers hem het voordeel van de twijfel blijven gunnen. Dat schept perspectief.

Het CDA zag natuurlijk dat de kiezers overstapten naar VVD en PVV, zoals ook blijkt uit het rapport Frissen, en de partij is daarom sinds de verkiezingen met een flinke ruk naar rechts opgeschoven. In een typische CDA-reflex probeert de partij zich te kleuren aan coalitiepartners PVV en VVD, in de hoop weer een aanlokkelijk alternatief te worden voor die twee partijen. Dat lukt nog niet; het CDA blijft in alle peilingen zetels lekken. Met minder dan twee maanden te gaan tot de Provinciale Statenverkiezingen belooft dat weinig goeds voor de christendemocraten.

De VVD ziet zich dus geconfronteerd met een unieke kans om in het midden van stuivertje te wisselen met het op apengapen liggende CDA. Maar dan zal de VVD wel een aantal veren moeten laten. Om bepaalde kiezersgroepen, zeker die in het lagere inkomenssegment, aan zich te binden zal de VVD de scherpe randen van de in het programma gewenste hervormingen in de sociale zekerheid en de zorg moeten wegvijlen. Handen af van de AOW en de WW, en meer handen aan het bed, is dan het devies.

Er zijn bepaalde signalen die erop wijzen dat de VVD-top in Den Haag die kant wel uit wil. Onlangs nog zette de VVD-minister van Volksgezondheid de verdere introductie van marktwerking in de zorg stil. Dat mag in VVD-kringen gerust een kleine revolutie worden genoemd; zelfs de SP reageerde verheugd. Of het gemeend is en voor de langere termijn, of slechts een stunt om de PVV in het vaarwater te zitten zal moeten blijken. De WW laat de VVD in deze regering met rust en de AOW wordt volgens de plannen slechts verhoogd tot 66 in 2020, niet 67.

Om eindelijk de premier te kunnen leveren was de VVD bereid in te leveren. Het is niet ondenkbaar dat de partij diezelfde bereidheid aan de dag zal leggen om op centrum-rechts de grootste partij te worden.

Dan moet de partij wel iets naar links opschuiven, namelijk links van het CDA. De vraag is of het hele VVD-kader daar zomaar mee instemt, premier Rutte of niet.

(Beeld: Creative Commons)

Het weekblad The Economist, toch niet bepaald links te noemen, heeft aan de regeer- en gedoogakkoorden geroken en concludeert dat het niks is. “Hoewel het leven er voor puppies op vooruit gaat, wordt het leven voor immigranten een stuk moeilijker”, aldus het blad dat enorm populair is (was, inmiddels?) onder VVD’ers. Een andere alleraardigst, en voor uw gemak vertaald citaat: “[Wilders] wordt niet verplicht zijn beruchte retoriek naar beneden af te zwakken, en dat terwijl het nieuwe kabinet daar onvermijdelijk mee besmet zal raken.”

Lees het hier.

Joost Zwagerman zorgt met zijn artikel ‘Links helpt Wilders door PVV-kiezers te kleineren’ voor beroering bij vast niet alleen de linkse partijen, maar ook het CDA. Alle partijen die de afgelopen jaren kiezers verloren aan Geert Wilders – de PvdA, de SP, het CDA – breken zich het hoofd over hoe ze die kiezers kunnen terughalen. Er zijn politici die Zwagerman’s visie delen, maar de discussie stokt zodra het over de oplossingen gaat die de Wilders-kiezers willen zien.

Eberhard van der Laan, tegenwoordig burgemeester van Amsterdam en voormalig minister van Integratie en Wijken, is PvdA’er en één van zijn ambities is het terughalen van oud-PvdA-kiezers bij Geert Wilders. Dat is niets nieuws, hij heeft dit vaak herhaald tegen iedereen die het maar horen wil. “Die mensen, dat zijn ónze mensen!”, foetert hij te pas en te onpas. Ook een Tweede Kamerlid als Jacques Monasch steekt niet onder stoelen of banken dat zijn PvdA veel kiezers in de steek gelaten heeft. En dan juist mensen als in Sterrewijk in Utrecht, zoals een diepgaand onderzoek van Forum uitwijst.

Jan Marijnissen, nog steeds voorzitter van de SP, heeft zich regelmatig uitgelaten over die groep kiezers. Wat hen beweegt. Ook hij vindt dat die kiezers eigenlijk op de SP zouden moeten stemmen.

Het CDA lijkt met een soort experiment bezig: een deel van die partij denkt naar de PVV overgelopen kiezers terug te kunnen halen door zich dicht tegen Wilders aan te nestelen. In de beste CDA-tradities probeert de partij zich als een kameleon aan te passen, in de hoop dat de kiezers de kopie boven het origineel verkiezen.

Het probleem is dat de Van der Laans, de Monaschen, de Marijnissens en de Maxime Verhagens in Nederland zeer waarschijnlijk Zwagerman’s analyse – het ‘wat’ – in grote lijnen onderschrijven, maar dat het ‘hoe’ onduidelijk blijft. Hoe haal je die kiezers terug zonder je eigen idealen geweld aan te doen?

Het onderzoek van Forum beschrijft voor de zoveelste maal wat PVV-kiezers op sociaal-cultureel vlak beweegt. Kennelijk slaan de verhalen over de islam van Wilders onder die kiezers niet erg aan, het is vooral de weerzin tegen de komst van buitenlanders in de eigen wijk die kiezers niet aanstaat. Ook het feit dat sommige van die buitenlanders woningen toegewezen krijgen en soms overheidshulp voor van alles en nog wat ontvangen, stuit deze mensen tegen de borst. En deze mensen hebben het lang niet altijd beter dan die buitenlandse mensen; in veel gevallen is hun financiële positie even erbarmelijk.

Maar de oplossingen die de klagende PVV-kiezers vervolgens aandragen voor de problemen, zijn lastig uit te voeren voor partijen die niet dezelfde oplossingen als de PVV bieden.

Want wat moet een PvdA met een oplossing als “alle buitenlanders het land uit”? Wat moet het CDA met een voorstel als “ontwikkelingssamenwerking naar nul, eigen volk eerst”? Hoe gaat de SP het idee om “alle uitkeringen voor buitenlanders af te schaffen” verkopen zonder de eigen idealen op dat punt in te leveren?

De oplossingen die veel PVV-kiezers eisen druisen dus op vele fronten in tegen de idealen van de partijen die de kiezers kwijt raakten. Daarmee bevinden de partijen zich in hetzelfde dilemma als tijdens de opkomst van Pim Fortuyn, die veel van dezelfde kiezers aan zich bond, en waar die partijen toen ook geen oplossing voor hadden.

Hoe correct Zwagerman’s analyse ook is, je kunt van politieke partijen moeilijk verwachten dat ze zich in onwaarachtige hoeken gaan drukken teneinde een bepaalde groep kiezers terug te halen. Dat zou ten eerste het inhoudelijke failliet van die partijen betekenen, en ten tweede wat nog rest van hun huidige kiezers  woedend wegjagen, onder hen vast ene Joost Zwagerman.

Komend weekeinde komt het CDA in congres bijeen om te stemmen over het regeer- en gedoogakkoord met de VVD en de PVV. Maar wordt het wel een ‘eerlijk’ congres, of gaat het CDA de PvdA en D66 achterna? Mogen de CDA-leden bijvoorbeeld stemmen over de principiële vraag of samenwerking met de PVV gewenst is?

Partijcongressen vormen naast verkiezingen één van de hoogtepunten van de vertegenwoordigende democratie. Leden van een partij mogen dan richting geven aan wat hun gekozen vertegenwoordigers wel of niet mogen doen. Maar die gekozen vertegenwoordigers en hun vrienden in het partijbestuur weten vaak wat beter is voor de leden dan de leden zelf. Congressen worden daarom nogal eens gemanipuleerd.

Het CDA-congres wordt cruciaal. De CDA-leden mogen zich volgens het partijbestuur uitspreken over regeren met de VVD en de PVV, meldt het CDA-partijbestuur.

Maar is dat wel zo?

Kijken we naar de woorden van interim-partijvoorzitter Henk Bleker, dan lijkt dat juist níet zo te zijn. Zie de laatste alinea hier op de CDA-website, waar een kort vraaggesprekje met Bleker staat. Daar zegt hij:

“U kunt op het partijcongres uw mening geven over het concept-coalitieakkoord, het concept-gedoogakkoord en een voorlopig oordeel van de fractie hierover… Het bestuur zal zijn mening van tevoren bekendmaken en in een resolutie aan het partijcongres voorleggen. Dan volgt er discussie, met elkaar en met de onderhandelaars en het bestuur.”

De leden mogen van Bleker dus hun mening geven over de door CDA-onderhandelaars bereikte resultaten. Wat mist hier? Juist: de centrale vraag of het CDA überhaupt moet willen samenwerken met de PVV. Dát het CDA met de PVV wil samenwerken is gezien de vraagstelling kennelijk een uitgemaakte zaak, voor de leden besloten door (een deel van) de CDA-fractie in de Tweede Kamer en het partijbestuur. Daarmee kiest het partijbestuur ogenschijnlijk nu al een kant. Het ligt in de rede dat je zo’n principiële vraag ook opvoert.

Dat terwijl er leden van de CDA-fractie zijn, zoals Kathleen Ferrier, die samenwerking met de PVV ten principale uitsluiten vanwege bepaalde principes die de PVV er op na houdt. Mensen als Ferrier kijken niet direct naar de in deze periode bereikte onderhandelingsresultaten met de PVV, maar wijzen op hoe de PVV naar Nederland kijkt, en hoe de PVV wil dat er met bepaalde bevolkingsgroepen wordt omgegaan. Demissionair CDA-minister Ernst Hirsch Ballin heeft zich in het recente verleden uiterst kritisch uitgelaten over de kern van het gedachtengoed van de PVV en wil spreektijd tijdens het congres.

Volgens onderzoek is het CDA als partij diep verdeeld. Een deel van de CDA-leden wil samenwerking puur afwegen op basis van het bereikte handelsresultaat. Dat is, blijkens de uitspraken van Bleker, ook de lijn die het partijbestuur heeft gekozen. Het bestuur versterkt dat idee door de mogelijkheid van een principiële motie niet expliciet toe te laten.

Een ander deel van de leden wijst die samenwerking uit principe af. Met dat niet onaanzienlijke deel van de leden – volgens het aangehaalde onderzoek 38% – houdt het partijbestuur gezien de vraagstelling geen rekening.

Bovendien is de manier waarop de partijleiding omgaat met de mogelijke reactie van de leden verdacht. Die doet denken aan hoe de PvdA en D66 in het verleden om gingen met moeilijke kwesties die het kader in Den Haag niet goed uit kwamen in verband met pragmatische zienswijzen over omgaan met de macht en andere partijen op de 1 vierkante kilometer van het Binnenhof.

Blijkens deze uitleg vanuit het CDA-partijbestuur over de inhoudelijke voorbereiding van het congres, krijgen de leden bijzonder weinig tijd om een goede inhoudelijke reactie voor te bereiden op de bereikte akkoorden, de mening van de fractie (is die überhaupt eensgezind?) en de resolutie die het partijbestuur in reactie op de akkoorden voorlegt aan de leden.

Als motivatie zegt het partijbestuur op de CDA-site: “Deze korte doorlooptijd is nodig om het formatieproces niet lang te vertragen.” De vraag of het CDA voor de komende jaren moet gaan samenwerken met de PVV, qua inhoud een cruciale vraag, wordt dus door het partijbestuur ondergeschikt gemaakt aan de factor tijd. De indruk zou zomaar kunnen ontstaan dat de partijleiding een beslissing gauw door het congres wil jassen.

Dat terwijl onder andere Maxime Verhagen meerdere malen heeft gezegd dat de onderhandelingen over de akkoorden pas klaar zijn als zij klaar zijn. Maar de leden moeten wachten tot het partijbestuur op vrijdagmiddag de positieve resolutie heeft voorgelegd, waarna de leden op vrijdagavond nog gauw in vergadering bijeen moeten komen en dan één nacht de tijd hebben om zich een mening te vormen.

Over resoluties van het partijbestuur: dat is in het verleden vaker een manier geweest om congressen naar de hand te zetten. Die wegen zwaar tijdens congressen; het gebeurt zelden dat een congres in gaat tegen zowel de mening van de gekozen vertegenwoordigers als het partijbestuur. Tegelijkertijd is het, zover dit blog kan achterhalen, nog nooit gebeurd dat een partijbestuur de onderhandelaars terugstuurde naar de onderhandelingstafel.

Maar zelfs in het partijbestuur zijn de meningen verdeeld. Hannie van Leeuwen is tegen samenwerking met de PVV. Hoe ‘unaniem’ is dan nog de resolutie van het partijbestuur die straks voorgelegd wordt aan het congres? En over unanimiteit gesproken: die mening van de fractie, waar de leden over mogen stemmen. Is die ook ‘unaniem’, of vertegenwoordigt die een meerderheid van de fractie? Zal het stuk, waarin die mening opgenomen is, de leden ook melden of er fractieleden zijn die niet instemmen met de samenwerking? Zo nee, waarom niet?

CDA-campagneman Michael Sijbom heeft inmiddels op twitter laten weten dat de mening van de fractie niet unaniem hoeft te zijn.

De voorbereiding van het CDA-congres roept nu al veel vragen op. Voor een correct democratisch proces, waarin de leiding van een politieke partij rekening houdt met de meningen van álle leden, zou het goed zijn als de CDA-leden erop aandringen dat het formatiecongres nog een klein weekje wordt uitgesteld, en dat bepaalde vragen, zekere informatie en cruciale moties openlijk aan het congres kunnen worden voorgelegd.