Minister van Financiën Jan Kees de Jager deed in Nieuwsuur een schokkende slip of the tongue over de hypotheekrenteaftrek en het toezicht op de Nederlandse staatsfinanciën. Volgens De Jager is met de Europese autoriteiten in Brussel afgesproken dat ‘Brussel’ nóóit iets te zeggen zal krijgen over het systeem van de hypotheekrenteaftrek. Schokkend, want het doet de vraag rijzen wat andere landen hebben mogen afspreken.

Alarmbellen in huize Leers. Dinsdag 6 december was Jan Kees de Jager op bezoek in het TV-programma Nieuwsuur, waar hij zei dat ‘Brussel’ niets te zeggen heeft over het Nederlandse systeem van hypotheekrenteaftrek. Dit nadat Nieuwsuur hem vroeg of de Europese Unie Nederland onder de nieuwe, strengere begrotingsregels zou kunnen dwingen de hypotheekrenteaftrek af te bouwen of te beperken.

Nee dus, aldus De Jager, want “daar zijn afspraken over gemaakt”. Brussel mág daar niks over zeggen. Nu niet, straks niet, nooit niet. Ineens snap je waarom De Jager en Mark Rutte zo stoer doen over die nieuwe begrotingsregels die opgelegd gaan worden vanuit Brussel: omdat die regels in feite de echte problemen in Nederland nooit zullen aanpakken.

Het betekent ook een bom onder de zogenaamd ‘strenge’ nieuwe begrotingsregels.

Ten eerste bepaalt Nederland kennelijk zelf wel wat een groot zwart gat is en wat niet, ongeacht wat zo’n beetje iedere econoom en accountant met een brein zegt. Zonder twijfel: dat gat is de hypotheekrenteaftrek. We houden een huizenbubbel in stand die qua waarde groter is dan de Spaanse huizenbubbel van voor de kredietcrisis en die ieder jaar groter wordt. De bubbel knapte en stortte Spanje in een zwart gat. Daarnaast verbranden we per jaar zo’n 11 miljard euro aan belastinggeld. Geld dat uitgegeven zou kunnen worden aan zoiets als de zorg, maar dit terzijde.

Ten tweede zei De Jager dat je als land dus vast kunt laten leggen waar ‘Brussel’ wel en niet over gaat. Maar de hele pointe van de strengere begrotingsregels zoals voorgesteld door Merkel en Sarkozy, daarin volop gesteund door Rutte en De Jager, is nu juist dat nationale regeringen gezond financieel-economisch beleid moeten gaan voeren. Daartoe moeten zij middels strenge regels en sancties stevig op de vingers getikt kunnen worden. Die hele exercitie is zinloos als regeringen beleidsonderdelen daarvan mogen uitzonderen. En niet het minste: vriend en vijand zijn het erover eens dat de collectieve hypotheekschuld in Nederland het grootste financiële probleem is voor het land. Dus juist dat moet je dan aan kunnen pakken als EU.

Dan kan je zeggen dat je de hypotheekrenteaftrek wilt behouden omdat dat systeem het mooiste en beste systeem ooit is. Punt is: de Grieken bepaalden zelf ook graag hoe zij hun geld uitgaven. En de Italianen. En de Spanjaarden. Sacre bleu, zelfs de Fransen. En zij vinden al hun zeehondjes net zo belangrijk als Nederlanders de hypotheekrenteftrek. Maar de les die geleerd zou moeten zijn is nu juist dat je euro’s niet meer uit politieke overwegingen de open haard in gooit, wat die landen jaren lang dus wel deden en wat nu resulteert in de eurocrisis.

Wat voor signaal is dit naar de financiële markten? Als ik Kamerlid was zou ik het wel weten: direct kamervragen aan De Jager over zijn uitspraken in Nieuwsuur.

Wat voor afspraken heeft u gemaakt in Brussel?
Klopt het dat er onderdelen zijn van het financieel-economische beleid in Nederland dat uitgezonderd is van invloed van de Europese Unie?
Kunt u bevestigen dat de Europese Unie, ook met de nieuwe begrotingsregels zoals voorgesteld door Duitsland en Frankrijk, niets te zeggen heeft over de hypotheekrenteaftrek?
Klopt het dat ook andere landen zulke afspraken hebben gemaakt voor hun eigen doeleinden? Zo ja, wie en wat voor afspraken zijn dat?
Wat voor signaal denkt u dat u afgeeft richting financiële markten?

(Beeld: Jos van Zetten / Wikimedia Commons licentie)

“Wij verkondigen onszelf als de verdedigers van vrijheid, waar die ook bestaat in de wereld, maar we kunnen de vrijheid niet verdedigen als wij die thuis in de steek laten. De acties van de senator uit Wisconsin zijn voor onze bondgenoten in het buitenland reden voor ongerustheid en ontzetting, en ondersteunen onze vijanden. En wiens schuld is dat? Niet zozeer de zijne; hij heeft geen angst gecreëerd, hoogstens geëxploiteerd – en dat op een zeer succesvolle wijze.”

- Edward R. Murrow in april 1954, over ‘communistenjager’ Joseph McCarthy

Op 2 december 1954 vond een historisch moment plaats in de Amerikaanse Senaat. Een lid werd officieel berispt door een overgrote meerderheid wegens zijn woorden en daden als Senator. Het betrof Joseph McCarthy uit de staat Wisconsin. Hij werd in 1946 gekozen, waarna hij lang nauwelijks opviel. In de peilingen zakte hij weg, tegenstanders liepen zich warm, de verwachting was dat hij in de volgende verkiezingen naar huis gestuurd zou worden.

Totdat McCarthy ontdekte hoe angstig veel Amerikanen waren voor het communisme, de ideologie van de Noord-Koreanen met wie de Amerikanen op dat moment in oorlog waren. Hij gaf een speech voor een vrouwenclub waarin hij volgens ooggetuigen een lijstje presenteerde van Amerikanen in overheidsdienst die volgens hem communisten waren en voor de Sovjet-Unie spioneerden. Dat kwam in de krant, mensen schrokken zich rot, en McCarthy steeg fors in de peilingen.

McCarthy voelde dat hij een populair onderwerp bij de staart had. Hij kreeg meer uitnodigingen voor speeches, waar hij zijn beschuldigingen herhaalde. Opvallend was dat het aantal mensen dat hij betichtte van verraad met iedere speech anders was. Daarom moest hij zijn woorden onderbouwen van de Senaat, die een onderzoek begon. Er kwam een rapport waaruit onomstotelijk bleek dat McCarthy zijn beschuldigingen niet kon bewijzen, maar de Senaat accepteerde de conclusies officieel nooit omdat de Republikeinen, McCarthy’s partij, om partijpolitieke redenen weigerden de conclusies te accepteren. De communistenangst had inmiddels zo’n hoge vlucht genomen dat de Republikeinse partij als geheel profiteerde van McCarthy’s haatzaaierij. Waarom de kip slachten zolang die gouden eieren legt?

Eén en al opportunisme
Opmerkelijk is hoe McCarthy tekeer ging tegen de leidende autoriteiten in het establishment. Met harde taal raasde en tierde hij tegen de opeenvolgende presidenten Truman en Eisenhower, zelf een Republikein. De Democraten waren volgens McCarthy “verraders” die het land wilden overgeven aan de communisten. Zij vormden in de VS een vijfde colonne die uiteindelijk hardwerkende, vrijheidslievende Amerikanen de zee in zouden drijven.  Toen McCarthy ook Eisenhower op de korrel nam en op één hoop gooide met “verrader” Truman, weigerde Eisenhower daar op in te gaan, naar verluidt omdat hij vond dat hij boven McCarthy’s gekrakeel moest staan.

McCarthy’s methode was succesvol. Hij joeg mensen angst aan, en hees vervolgens zichzelf op het schild als de enige die hen kon verdedigen. Maar die strategie heeft één nadeel: je volgende uitspraak en actie moet altijd verder gaan dan je uitspraak of actie van gisteren. Toen McCarthy het populaire Amerikaanse leger als doelwit nam, ging hij een stap te ver. Beroemd is de hoorzitting van de Senaat waarin een advocaat namens het leger luid aan McCarthy vroeg of hij nog ergens enig fatsoen had. Het was het begin van het einde.

Nadat het populaire televisieprogramma ‘See It Now’ met Edward R. Murrow een aantal kritische afleveringen achter elkaar uitzond over de praktijken van McCarthy, duikelde hij omlaag in peilingen.

Tegen die achtergrond wisten op 2 december 1954 genoeg Senatoren, waaronder veel Republikeinen, eindelijk genoeg lef te verzamelen om de spreekwoordelijke messen te trekken. McCarthy werd berispt en ging af voor het oog van de natie. Hij stierf drie jaar later aan de gevolgen van alcoholisme.

Zijn Senaatszetel ging bij de eerstvolgende verkiezingen naar een Democraat, die van de schande die McCarthy had afgeroepen over de VS zijn hoofdthema maakte in de campagne.

Van:Dion@EDRC.nl
Aan: G.Wilders@tweedekamer.nl
Onderwerp: Conclusie onderzoek ‘Terug naar de gulden’

Dag Geert,

Bij deze stuur ik je de conclusie van het onderzoek dat je wilde over een teruggang naar de gulden. Ik ben heel enthousiast!

Ik vond een site op internet die duidelijk maakte dat de gulden (ook wel florijn genoemd) al sinds de Middeleeuwen onze munteenheid was. Dat moet ook wel want Florijn klinkt als een echte Nederlandse naam.

De gulden was rond, een beetje zilverkleurig, met een geinig kroontje en een cijfer erop en in het midden een schild met een leeuw. Dat is alvast erg mooi want de leeuw is een heel mooi dier. De leeuw heeft een kroontje op en een zwaard, misschien was hij wel een ridder, net als ik.

Op de achterkant had de gulden een plaatje van een vrouw. Mijn vriendin denkt dat het Beatrix is. Ik weet dat je die linkse ouwe heks niet mag dus ik stel voor dat we een mooi plaatje van een otter erop zetten. Otters zijn leuk. Of anders een leuke kitten, zegt Joyce. Joyce heeft een vriendin, Samantha, en die heeft een weglooppoes uit de opvang die net een nestje heeft gekregen dus daar moet wel een leuke foto te halen zijn die we op de gulden kunnen laten zetten.

Ik heb even gebeld met de Nederlandsche Bank om te vragen of er nog veel guldens zijn en dat was niet zo want ze hebben de meeste guldens omgesmolten tot andere dingen, zoals euro’s. Ook zei die meneer dat het niet slim zou zijn om de gulden weer in te voeren want dat zou allerlei dingen heel duur maken en heel veel geld kosten en voor heel veel problemen zorgen. Ik zei tegen hem dat Dion Graus vindt dat je moet denken in mogelijkheden in plaats van moeilijkheden. Dat begreep hij wel maar hij vond dit toch van een iets ander niveau, zei hij. Dus toen vertelde ik dat Dion Graus dat allemaal heus wel snapt want Dion Graus heeft tenslotte voor volk en vaderland allemaal bankiers en Wouter Bos ondervraagd voor de commissie De Wit. En ze moeten gewoon niet zo ingewikkeld doen, zei ik, want anders zorgen we ervoor dat Dirk Scheringa de nieuwe baas wordt van hun toko en de gulden invoert want Mark doet toch alles wat wij zeggen. Toen ging die meneer aan de telefoon huilen en heb ik maar opgehangen.

Mijn onderzoeksconclusie is dat de gulden weer invoeren gewoon kan. Guldens zijn rond, net als euro’s, dus ze passen in automaten en zoveel guldens hoeven we toch niet te laten maken want straks gaat toch alles alleen nog maar digitaal en met pasjes, zegt het bedrijf dat de OV-chipkaart maakt. Dus het enige dat je merkt is dat er voor de bedragen op je bankafschrift ‘Fl’ komt te staan in plaats van ‘€’. Maar ik vind dat ‘Fl’ eigenlijk helemaal niet toepasselijk want ‘gulden’ begint met de ‘g’, en jouw naam ook, dus we kunnen ook de ‘G’ als symbool gebruiken en de munt de Gulden Geert noemen! Ik dacht dat je dat wel leuk zou vinden.

Dat was het. Ik hoor wel wat je beslist. Biertje doen vanavond?

Haije van mij en Joyce,

Je Dion.

Ridder
Directeur, Economic Development Research Council (i.o.)
Lid Tweede Kamer der Staten Generaal

De berichten over de dood van de Partij van de Arbeid zijn schromelijk overdreven. De opdracht voor een bindende, centrumlinkse partij wordt met de dag urgenter. Hoe meer de inkomensverschillen toenemen, hoe groter de noodzaak voor een partij zoals de PvdA in het politieke midden.

Zie dit bericht, en dit, en hier, en je schrikt je te pletter. Het bericht gaat over toenemende inkomensongelijkheid in de Verenigde Staten. De afgelopen 30 jaar verdiende een steeds kleinere groep Amerikanen het leeuwendeel van het inkomen in de VS. De rest, die steeds kleiner werd, moest worden verdeeld over een steeds grotere groep mensen. Gevolg: de middenklasse krimpt. Waarom is dit belangrijk? Omdat we dit soort berichten ook in Nederland kunnen verwachten.

We zien die krimp ook in Groot-Brittannië. De rot is ook daar ingezet. Banen verdwijnen en de banen die ervoor in de plaats komen betalen minder, terwijl de kosten van levensonderhoud (zorgkosten!) alleen maar blijven stijgen.

De angst voor dit proces leeft ook hier in Nederland. Meer mensen tonen zich bezorgd over de toekomst van henzelf, en vooral hun kinderen. De angst dat de (klein-)kinderen het sociaal-economisch veel moeilijker gaan krijgen neemt toe. Die zorgen gaan over pensioenen, maar ook werk (zijn er straks wel genoeg banen?) en zorgverzekeringspremies.

Regeringen roepen op tot loonmatiging omdat dit goed is voor de concurrentiepositie van Nederland. Maar de kosten van levensonderhoud blijven stijgen terwijl de dekking van het zorgaanbod steeds meer uitgekleed wordt. Als het zo doorgaat, kan je jezelf als premiebetalende burger af gaan vragen waar je uberhaupt nog al die premies voor betaalt. Het zorgpakket wordt immers kleiner terwijl de zorgpremies ieder jaar hoger worden.

Op een gegeven moment knapt er iets. Mensen in de middenklasse – de grootste groep Nederlanders die de rekeningen betaalt – voelen zich onder druk gezet, en er komt een moment dat zij “genoeg!” roepen. Zeker als het aantal goedbetalende banen af gaat nemen, wat nu al het geval is. Wie kent er niet 45-plussers die alle zeilen bij moeten zetten om aan het einde van de maand een centje over te houden? En dit zijn geen ‘zielige mensen’, zoals sommige cynici zorgafhankelijken nu al noemen. Wie heeft niet de verhalen gelezen over misbruik, over zakkenvullers, over graaiers?

Wat gebeurt er als het “genoeg!” is? Het draagvlak onder het systeem van solidariteit neemt af. Het idee dat je meebetaalt aan de zorgverzekering van de buren wordt steeds minder aantrekkelijk als je eigen maandelijkse zorgkosten almaar blijven stijgen. De kans wordt groter dat je dat zat bent, en de buurman het dak op kan: je betaalt zelf al veel voor je eigen kosten van levensonderhoud, laat de buurman dat zelf dan ook doen.

Krimp
Het problematische is dat juist dit proces de middenklassekrimp versnelt. Politieke partijen die niet geloven in solidariteit worden gekozen in de regering en werken mee aan de ondergraving ervan. De buurman wordt inderdaad losgelaten en iedereen gaat voor zichzelf betalen; de kosten worden niet meer gedeeld. Maar worden de kosten daardoor minder? Nee. Aan het einde van de maand ben je nog steeds veel geld kwijt.

Sterker nog, doordat niemand meer aan elkaars zorgkosten meebetaalt moet je zelf méér gaan betalen. Resultaat zal zijn dat je op meer vlakken minder wil gaan bijdragen aan het wel en wee van de buurman. En zo voorts, en zo verder. Een neerwaartse spiraal die uiteindelijk leidt tot verwijdering en meer ‘wij-zij’. Meer armen die armer worden, en rijken die rijker worden. Daar gaan landen aan kapot. Die neerwaartse spiraal moet gestopt.

Dat is de grote uitdaging voor de komende 30 jaar in Nederland, maar niet alleen in Nederland: het tegengaan van de afkalving van de middenklasse, de kurk waar een moderne maatschappij op drijft.

Een sterke overheid kan, onder democratische controle, pogen die afkalving tegen te gaan. De overheid als middel, niet als doel. Niet door minder, maar door méér solidariteit te bewerkstelligen. Die dan dus wel van twee kanten moet komen, want solidariteit betekent niet een éénrichtingsverkeer van geld van de ene bevolkingsgroep naar de ander. Solidariteit is tweerichtingsverkeer.

Dus ja, wederkerigheid. Dat jij 40 uur per week werkt en een flink deel van je inkomen afdraagt aan de belastingen terwijl de buurman de hele dag thuis zit, draagt niet bepaald bij aan je draagvlak voor solidariteit. Is de buurman werkloos en betaal jij  mee aan zijn uitkering, dan is het voor je gevoel van rechtvaardigheid normaal dat de buurman met een ploegje anderen de straat helpt schoonhouden. Een oogje in het zeil houdt, straatcoach is, vrijwilligerswerk doet.

De PvdA heeft het altijd als haar opdracht gezien mensen te emanciperen, te verheffen. Als je de storm ziet die steeds meer mensen juist uit die middenklasse zal gaan verjagen, en die het steeds meer mensen onmogelijk maakt die middenklasse binnen te stromen, dan is het duidelijk dat emanciperen en verheffen nog steeds de opdracht is. De middenklasse moet op zijn minst even groot blijven, maar liever nog groeien, gezien de uitdaging van de vergrijzing. Misschien wordt die opdracht de komende jaren wel urgenter dan ooit.

Belangenvereniging Vastgoed Belang adviseert zijn leden  – particuliere verhuurders en beleggers in particulier vastgoed – te wachten met het tekenen van huurcontracten tot ná 1 oktober. Vanaf die datum kunnen hogere huren gevraagd worden dankzij de wetsveranderingen van minister Donner, die de puntentelling voor huurwoningen met 15 tot 25 punten verhoogt. Met name verhuurders in schaarstegebieden (lees: de steden in de Randstad, zoals Amsterdam) wordt op het hart gedrukt mensen te laten wachten tot hen een hogere huur berekend kan worden. Een huurverhoging van wel 125 euro. Zie een afbeelding van de nieuwsbrief die ik vanavond kreeg toegestuurd:

Zo gaat dat dus. Maar hiervoor was de puntentellingverhoging toch niet bedoeld, meneer Donner? Die huurverhoging was toch bedoeld om de woningmarkt weer in beweging te krijgen? Nu blijft iedereen zitten…

Na ‘Noorwegen’ is er nog een groep mensen die zijn onschuld verloren heeft: de rechtse boys & girls die moord en doodslag zonder blikken of blozen in de schoenen schuiven van ‘dé islam’ of ‘dé linksen’, maar die – nu het een rechtsdragende mafkees was die in Noorwegen moordde – roepen dat hij een eenzame gek was die in het geheel niet in verband mag worden gebracht van enig rechtsdragend denken.

‘Welkom bij de club mensen, hoe voelt het nu?’, denk ik al een paar dagen als ik zo’n rechtse Van Dam of Jensma verontwaardigd hoor krijsen. Een Afshin Ellian hier en een Pamela Geller in de VS die op bizarre wijze islam alsnog de schuld in de schoenen proberen te schuiven, een verzameling Fox News-commentatoren die glashard ontkennen dat Breivik een Christen was, hoewel de Noor in zijn geschifte boekwerk van 1500 pagina’s kristalhelder maakt dat hij zichzelf als een Christen beschouwt, en wel van de militante soort. (Ter vergelijking: de jongste versie van de King James-bijbel telt 1888 pagina’s.) En wat zeggen deze mensen dan eigenlijk? Als christen mag je wel haten, je mag alleen niet schieten? Ik kan mij zeer wel voorstellen dat er mensen zullen zijn voor wie het maar een klein stapje is van ‘haten’ naar ‘schieten’. Sterker nog…

Oneindig veel intelligentere mensen hebben al op veel betere manieren gewezen op deze idiote tegenstrijdigheden. Jon Stewart en Stephen ‘Truthiness’ Colbert op onnavolgbare wijze op TV, columnisten als Andrew Serwer in hun stukken.

Het punt is dat bepaalde rechtsdragende lui niet willen toegeven dat gestoorde idioten van moslim- of linksradicale zijde precies dat zijn: gestoorde eenlingen, of individuen die lekker gestoord met elkaar zijn en andere mensen opblazen. Want zodra ze dat doen, kunnen ze niet dé islam of hét socialisme de schuld geven. Nee, de gekken moeten gelinked worden aan een ideologie, anders komen de vijandbeelden op losse schroeven te staan. Volkert van der Graaf móest worden gelinked aan ‘links’ en iedere gestoorde haatbaard met een bommenriem móet vereenzelvigd worden met ‘dé islam’.

Andersom willen de dames en heren nu niet Anders Breivik linken aan hún anti-islamitische- en/of anti-linkse ideologieën. Want zij weten als geen ander wat er dan gebeurt: hun ideologie komt in de hoek te staan waar de kritische klappen vallen.

Dus: Breivik was een eenling en rechtse ideologen (Wilders hier, Geller en Beck in de States, en noem de dames & heren maar op) hebben hem nergens toe gedreven, hebben zelfs geen ‘sfeer gecreëerd’, etcetera. Prima. Maar dan schuurt er wel iets. Want als dat zo is, waarom blijft ‘links’ dan mede-verantwoordelijk voor de moord op Fortuyn door de eenzame gek Volkert van der Graaf?

Hier zou ik toch graag een antwoord op hebben van rechtsdragend Nederland. Want dat verschil wil ik heel graag begrijpen.

Geert Wilders is niet verantwoordelijk voor de terroristische aanslagen van Anders Breivik, de Noor die vrijdag 76 mensen doodde. Dat staat als een paal boven water en iedereen die toch probeert Breivik’s gestoorde daad in de schoenen van Wilders te schuiven, doet dat met een politieke agenda om Wilders te beschadigen. En wie dat doet is ironisch genoeg niet anders dan Wilders en wat hij met de islam probeert te doen. Maar dat Wilders niet verantwoordelijk is, ontslaat hem niet van de verantwoordelijkheid zijn woorden te wegen.

In de discussie over de vraag of Wilders nu wel of niet verantwoordelijk te houden valt voor de daden van Breivik, is het belangrijk de feiten in de gaten te houden. Want feiten zijn in zulke discussies vaak het eerste slachtoffer: de houders van meningen proberen de feiten dan zo te vervormen dat ze passen in hun visie van de wereld.

Feit is dat de meningen van Wilders over islam en multiculturalisme onmiskenbaar een leidraad vormden door de gedachten van Breivik. Dat spreekt klip en klaar uit het ‘manifest’ van de Noor. In zijn waanzinnige geschrift zet Breivik Wilders neer als een held, als een eenzame roepende in de woestijn. Hij citeert Wilders uitgebreid en haalt hem aan als een politieke, dan wel ideologische leider. Wie het niet met Wilders eens is, wordt door Breivik neergesabeld en weggezet als een verrader. Sterker: wie het niet met Wilders’ gedachtengang eens is, is een aanhanger van het ‘cultureel Marxisme’, een verrader, en moet van Breivik dood. Waarvan akte.

Een ander feit is dat Breivik steevast retoriek bezigt die Wilders – maar niet alleen hij – ook gebruikt. Sociaaldemocraten zijn dhimmi’s, multiculturalisme (voorgestaan door de linkse elite) zorgt voor zwakheid en infiltratie van Westerse samenlevingen door moslims, en zoiets als een ‘gematigde’ islam bestaat niet, aldus Breivik, die daarbij steevast Wilders aanhaalt.

Uit dit alles kan alleen maar geconcludeerd worden dat Wilders’ ideeën Breivik inspireerden. De Noor ziet de woorden van Wilders – maar niet alleen van hem – als een rechtvaardiging voor zijn eigen, zieke ideeën.

Woorden doen ertoe
Maar dat alles maakt Wilders niet verantwoordelijk voor de daden van Breivik, net zo min als schrijver J.D. Salinger verantwoordelijk te houden is voor de moord op John Lennon door Mark Chapman. Die verklaarde na zijn daad geïnspireerd te zijn geweest door de hoofdpersoon in Salinger’s meesterwerk Catcher in the Rye. Karl Marx kan net zo min verantwoordelijk gehouden worden voor de terreur van Lenin, Josef Stalin, Mao Zedong en de Rote Armee Fraktion, ook al bezigden die zieke geesten constant het vocabulaire van de econoom. En zoals ook Mohammed niet verantwoordelijk gehouden kan worden voor de aanslagen van 11 september 2001, ook al zei Bin Laden tot de actie gekomen te zijn uit naam van Allah, zoals opgeschreven door Mohammed.

Toch waren er boekverbrandingen van Catcher in the Rye, wordt Karl Marx op één hoop gegooid met de eerder genoemde massamoordernaars en ligt voor velen Mohammed met Bin Laden op de bodem van de zee. Woorden doen ertoe, maar in dit geval de woorden van zij die de verbanden creëren dan wel vervormen.

Valt Wilders dan helemaal niets te verwijten? Op een ander, ironisch niveau wel. In de dagen na de moord op Pim Fortuyn raakte het frame in zwang dat er een sfeer was geschapen die mensen aanleiding zou kunnen geven om geweld te gebruiken tegen Fortuyn. Die zei zich gedemoniseerd te voelen en werd bedreigd; hij deed een emotionele oproep aan toenmalig premier Kok om hem te beschermen. Kort daarna werd hij vermoord. Inderdaad waren er columnisten en (ex-)politici die in hun retoriek stevig tekeer gingen tegen Fortuyn en daarbij soms over het randje gingen. Ik noem een Folkert Jensma, een Marcel van Dam. Maar zijn zij verantwoordelijk te noemen voor de moord op Fortuyn? Nee. Riepen zij op tot geweld tegen Fortuyn? Nee. Maar: raakte het politieke discours mede dankzij hun woorden steeds ernstiger gepolariseerd? Ongetwijfeld.

De moord zelf, door een gestoorde dierenfreak, werd door veel mensen gezien als het bewijs dat Fortuyn gelijk had. ‘De kogel kwam van links’ is blijven hangen. Woorden doen er kennelijk toe. Ironisch genoeg zou je, met die argumentatie in de hand, Wilders kwalijk kunnen nemen dat hij moslims demoniseert. Dat is natuurlijk niet uitsluitend aan hem voorbehouden, maar het feit is en blijft dat Breivik in de woorden van Wilders een rechtvaardiging en steun vond voor zijn overtuiging dat moslims een gevaar zijn.

Dus nogmaals: nee, Wilders is niet verantwoordelijk voor de daden van Breivik, net zo min als Folkert Jensma en Marcel van Dam verantwoordelijk te houden zijn voor de daad van Volkert van der Graaf. Maar dat ontslaat niemand van de verantwoordelijkheid zich te realiseren wat voor effect zijn of haar woorden kunnen hebben in het politieke discours. Dus ook Wilders niet. Hij zal zich, net als alle ideologen ter wereld, constant moeten realiseren dat er Breiviks kunnen en zullen zijn die in zijn woorden de rechtvaardiging vinden om gruweldaden te plegen. Want woorden doen ertoe.

Keti Koti was begonnen in Amsterdam. Het festival dat het afwerpen van de ketenen door slaven herdacht trok sambaënd het Oosterpark binnen. Aan de ene kant van de straat, op de stoep, stond een Fiat Panda stil. Enkele mensen laadden kookspullen uit voor in het park. Aan de andere kant van de straat, ook op de stoep, stond een rij dikke auto’s stil. Notabelen werden afgezet uit de Mercedessen en Lexussen. Ook duidelijk bedoeld voor het park. Een politieagent zag de Panda op de stoep en trok zijn bonnenboekje. Protesten mochten niet baten. Na de Panda-bestuurder te hebben bekeurd, sjokte de agent het park binnen. De Panda-bestuurder keek woedend naar de overkant van de straat, waar de chauffeurs deden alsof ze niets hadden gezien.

Nou ja, soort-van. Ik ga iets heel nieuws doen. Ik ga werken voor zaken die mij na aan het hart gaan. Ik ga mijn cynisme afwerpen. Ik ga mijn ziel en zaligheid inzetten voor de stad Amsterdam. Ik ga werken voor de Amsterdammers die ook in 2050 nog in een stad willen wonen die van en voor iedereen is. Ik ga werken voor de partij van Lodewijk Asscher en Frank de Wolf, en voortbrenger van illustere namen als De Miranda en Schaefer. Ja, ik ga werken voor de PvdA Amsterdam. En daar ben ik fucking trots op.

Wat bezielt mij om deze stap te zetten? Betrokkenheid. Dat eerst en vooral. Ik ben 35, ik heb 17 jaar journalistiek op mijn CV, en ik heb in die periode dus vooral vanaf de zijkant beschreven wat er gebeurde. En ik kan je zeggen, daar kan je behoorlijk cynisch van worden.

Er zijn zaken die in de loop der jaren een gegeven zijn geworden, zaken die wij nu voor lief nemen, als onvervreemdbare rechten. Contracten met rechten en plichten voor werknemer en werkgever, arbeidsrecht, een hoogwaardige gezondheidszorg die bereikbaar is voor iedereen, de AOW, betaalbaar onderwijs.

Ja, de wereld verandert. Ook Nederland profiteerde de afgelopen vijftig jaar van een welvaartsniveau zoals we letterlijk nog nooit eerder hebben gezien in de geschiedenis. Zelfs de veel bewierookte Gouden Eeuw haalt het niet bij wat Nederlanders in die vijftig jaar hebben neergezet. Ook dat is iets om trots op te zijn. In ieder geval niet iets waarvoor je de neus hoeft op te halen.

Nu komt de weegschaal meer in balans, Azië is aan de beurt. En na Azië, als het arbeidsloon daar de bedrijven ook weer te hoog is geworden, volgt vast Afrika. Dat is toekomstmuziek, maar onontkoombaar. En wat gebeurt er in al die tijd in dit kikkerlandje, waar geld uit wegvloeit naar de nieuwe economieën en oude zekerheden op de tocht komen te staan? En waar de gasvoorraad over – pak ‘m beet – 30 jaar echt op is?

Voorlopig wil de overgrote meerderheid in dit land de verworvenheden graag in stand houden. Vinden we wel zo handig. AOW en pensioenen, bereikbare zorg voor iedereen, betaalbaar openbaar vervoer, politie op straat, dat zijn ook van die zaken waar niet aan gemorreld mag worden. Vrijheid en veiligheid, een sociaal maar rechtvaardig zekerheidsstelsel, schone straten, afvalophaal: veel Nederlanders vinden het niet erg om hiervoor belasting te betalen, zolang het allemaal maar goed geregeld wordt.

Ik wil daar aan bijdragen, niet meer cynisch aan de zijlijn staan. Bouwen, beschermen, laten groeien, gereed maken voor de toekomst. En, zoals gezegd, Amsterdam gaat mij daarbij speciaal aan het hart. En vooral hoe Amsterdam ingericht is.

Ik vind Parijs en Londen prachtige steden om doorheen te banjeren. Ik houd van de majestueuze architectuur die de steden zo oogverblindend en statig maken. Maar toch knaagt er altijd iets als ik er ben: de wetenschap dat achter de grote ramen in de binnensteden nauwelijks nog mensen met een laag of ondergemiddeld inkomen wonen. Zij zijn verbannen naar de buitenwijken, de estates of de banlieues. En als ik dan door die grote steden loop, ben ik er trots op dat ik woon in Amsterdam, waar het mogelijk is om met een relatief laag inkomen binnen de ring A10 te wonen. Ik zie graag dat dat zo blijft, want het geeft Amsterdam zijn charme. Natuurlijk zijn er ook grote problemen met de woningmarkt in de stad, maar ik vraag mij af of al de oorzaken hier liggen. Misschien liggen ze in Den Haag, of in het feit dat zoveel mensen uit de rest van het land naar de Randstad trekken om er werk te vinden. Het is waarschijnlijk een combinatie.

Daarnaast gaat het in de estates en de banlieues regelmatig flink mis. Ook in delen van Amsterdam zijn de nodige problemen, maar vergelijk het eens met wat er gebeurt in de Franse buitenwijken en dan valt het hier nog mee. Nóg wel, zeg ik daarbij, want alle zeilen moeten bijgezet worden om te voorkomen dat we niet alsnog afzakken in dat moeras. Dat betekent dus niet óf pappen en nathouden óf de zaak verdelen tussen ‘wij en zij’, de valse keuze die vaak geboden wordt, maar pro-actief bovenop de situatie zitten. Mensen die willen de hand reiken, en mensen die niet willen straffen om hun omwil – maar nooit zonder perspectief te bieden, want dat is wat er bijvoorbeeld in Frankrijk mis gaat.

Oorsprong
Dus ja, verrassing: ik had al die tijd al een mening. Zoals iederéén een mening heeft. Alle journalisten die ik in mijn leven heb leren kennen, bezoeken tijdens verkiezingen het stemhokje, en echt niet alleen om te kijken of de punt van het potlood wel goed geslepen is.

Ik ben trouwens geen lid van een partij. Ik heb in het (recente) verleden wel eens dingetjes gedaan voor (mensen van) D66, Groenlinks en de PvdA. Goed voor de contacten, kan ik u zeggen! Dus geen lid, wel een fellow traveller, zoals Lodewijk Asscher mij ooit omschreef.

Tussen de drie bovengenoemde partijen  caramboleer ik de afgelopen jaren, met name sinds de VVD in het post-Fortuyn tijdperk steeds meer de makkelijke kant van de verdeling tussen ‘wij en zij’ en ongebreideld conservatisme uit gaat.

Ik denk dat de kiem van mijn politieke vorming ligt in mijn tijd bij de Jonge Democraten, een jongerenorganisatie waar ik in mijn late puberteit lid van was. De organisatie wordt wel eens gezien als de ‘jongerenafdeling van D66’, maar dat doet de JD (althans, de JD van die tijd) geen recht. Toen waren jongeren van DWARS (jongerenorganisatie van Groenlinks), de Jonge Socialisten (PvdA) en de JOVD (VVD) ook lid van de Jonge Democraten, die zich nog steeds openstelt als een politieke jongerenorganisatie voor alle gezindten.

Ik maakte er mee dat op een debatavond een zwart capuchonnetje met SP-sympathieën een biertje stond te hijsen met een streepjespak van de JOVD, een colbertje van D66 en een sandalendrager van Groenlinks. Vanaf dat moment zag ik de oude, strikte scheidslijnen tussen de partijen al niet meer. Voor mij betekenen de begrippen ‘links’ en ‘rechts’ ook steeds minder.

Bij elkaar houden, of laten knallen?
Nederland staat hoe dan ook voor grote uitdagingen, misschien wel grotere dan in de afgelopen 50 jaar. Zo ook de stad Amsterdam. Er wordt graag meewarig gedaan over Job Cohen’s ‘de boel bij elkaar houden’. Leuk hoor, al die betweterige grappen, maar vertel eens: wat is dan het gewenste alternatief? ‘De boel uit elkaar laten knallen’ misschien?

Je kunt je wel afvragen of het ‘de boel bij elkaar houden’ moet door pappen en nathouden. Dat zou niet mijn keuze zijn. Ik zit meer op de lijn-Asscher en –Van der Laan, althans zoals ik die interpreteer: bij elkaar houden? Prima, maar daar moet je dan wel aan mee willen werken. Doe je dat niet, dan zijn er consequenties.

Rechtvaardig sociaal, zoiets. Dat zou mijn lijn zijn. Nederland is hoe dan ook geworden wat het is doordat het hele land er de schouders onder zette, in het besef dat je je eigen plekje mooier maakt door elkaar een handje te helpen. Wat er ook gebeurt in binnen- en buitenland, dat zal ook in de toekomst gelden. Ik wil nu één van die schouders zijn.

Ik heb de man nooit gekend, maar ik voel mij nu een beetje zoals Hernán Cortés zich gevoeld moest hebben, de Spanjaard die bij aankomst in de Nieuwe Wereld zijn schepen achter zich verbrandde. Want met deze aankondiging besef ik terdege dat ik verschillende paden en wegen misschien wel voorgoed afsnijd. Het zij zo.

Ik ben vanaf 14 maart aan het tillen in het stadhuis in Amsterdam, de schouders onder de stad aan het zetten als inhoudelijk/politiek medewerker / communicatiepersonage / woordvoerder voor de fractie. Tors je mee?

Joris Luyendijk schreef in zijn boekje ‘Je hebt het niet van mij, maar…‘ over het lobbyistengilde, dat in Den Haag en Brussel een flinke vinger in de pap heeft. Volgens Luyendijk zou er meer aandacht moeten zijn voor deze lobbyistenclub en wat zij zoal uitvreten. Vanaf vandaag brengt dit blog u met enige onregelmaat de wederwaardigheden van één zo’n lobbyist, die – het zal u niet verbazen – schrijft onder pseudoniem. ‘Agent N. N.’ verbaast zich in zijn introductie over het gebrek aan interesse van Kamerleden voor Schiphol en het gemak waarmee oud-politici toetreden tot het lobbyistengilde.

Door Agent N.N.

Het kamerreces is begonnen, kamerleden gaan op campagne. Om de Eerste Kamer en provinciale staten te vullen met zoveel mogelijk van hun collega’s. Voor ons, lobbyisten, breekt even een rustiger periode aan. De Kamer is leeg, afgezien van een enkel hardwerkend Kamerlid dat de campagnebezoeken in de provincie aan zich voorbij laat gaan en stug doorwerkt aan zijn of haar inbreng voor een debat over de  EU-visquota vlak na het reces.

Wij, de steeds groeiende groep lobbyisten rond het Binnenhof,  maken ons alvast op voor de nieuwe Eerste Kamer die eind mei – getrapt  – gaat worden gekozen. Maar aangezien die Eerste Kamer zelf al vol lobbyisten zit blijft de Tweede Kamer ons belangrijkste werkterrein. En wat zijn daar de ervaringen van de eerste maanden onder het Kabinet Rutte-Verhagen? Ik zal daar de komende tijd over berichten. Nu pik ik er vast twee punten uit:  de vele hoorzittingen en de drie nieuwe collega’s.

Hoorzittingen in de kneuterpolder
Eerst de hoorzittingen. Ze gingen over Schiphol, over Kunduz, over de banken, pensioenen, postmarkt, en ga zo door. Dat klinkt indrukwekkend. Naar Amerikaans voorbeeld neemt ons parlement  haar toezichthoudende en wetgevende functie serieus. De hoorzittingen spelen in de VS een heel  belangrijke rol bij het ontwikkelen en formuleren van overheidsbeleid. Maar is dat bij de Tweede Kamer ook zo?

De eerste ervaringen stemmen somber. Op een dag worden 40-50 belanghebbenden uitgenodigd. Laten we Schiphol nemen als voorbeeld. Over de hoorzitting over Kunduz is al veel bericht, maar voor een Schiphol-hoorzitting is veel minder belangstelling. En dat is opmerkelijk. Want voor het eerst in 2 jaar werd er tijdens een hoorzitting over de toekomst van de luchtvaart in Nederland gesproken, over de groei van Schiphol en van de regionale vliegvelden. Vijf Kamerleden hadden tijd vrijgemaakt om de genodigden te ondervragen – een beetje karig aantal, gezien het enorme belang van Schiphol en de luchtvaart voor de Nederlandse economie. Provinciale bestuurders, de luchtvaartbobo’s, bewoners, gemeenten, iedereen mocht langskomen.  Maar vindt er tijdens zo’n hoorzitting ook echte waarheidsvinding plaats? Worden er serieuze noten gekraakt?

Nee. Dat is teveel gevraagd. In een uur tijd worden telkens tien mensen gehoord. Iedereen mag een kort statement maken. En dan is er ruimte voor vragen door de Kamerleden. Iedereen kan dus nog één keer een extra vraag beantwoorden. Het is vragen naar de bekende weg. Aan de KLM was die bijvoorbeeld:  “Wilt u groeien op Schiphol?” Het antwoord: “Ja, graag!”

Verrassend. Vergelijk dat eens met de bankiers van Wall Street die stevig doorgezaagd werden door de Senaatscommissie op Capitol Hill. Oh, de manier waarop de Democratische Senator Carl Levin het voormalig hoofd hypotheken van Goldman Sachs ondervraagt over de “shitty deals” die de bank willens en wetens verkocht aan zijn klanten. Smullen! (Youtube-alert.)

Nee, dan de de hoorzittingen in Nederland. Die zijn helaas een ritueel, een voorwas die nodig is om vervolgens op andere plaatsen te onderhandelen en tot besluitvorming te komen. Want over Kunduz werden natuurlijk geen nieuwe inzichten gedeeld in de hoorzitting. Dat gebeurde in het overleg tussen Mark Rutte en Jolande Sap op het Torentje, zo bleek later. En de toekomst van Schiphol? Die was allang uitgezet door het Ministerie van Verkeer en Waterstaat, waar oud-minister Camiel Eurlings  in een innige omstrengeling met de KLM de vliegtaks afschafte, door vulkaanwolken wilde vliegen en hardhandig de nieuwe luchthaventarieven van Schiphol van tafel veegde, omdat die niet altijd even gunstig waren voor KLM en ruimte gaf aan de concurrentie.

En dat alles maakt het werk van de lobbyist er niet eenvoudiger op. De verplichte rondjes langs Kamerleden worden zo op z’n best een ritueel, een folkloristisch gebeuren, een carnavalsoptocht. We zetten allemaal onze mooiste praalwagen in, in de hoop de eerste prijs te winnen, niet wetend dat Prins Carnaval allang zijn keuze heet bepaald in Cafe De Struisvogel samen met de Raad van Elf.

Lobbyisten hebben journalisten vaker nodig
Is lobbyen dan zinloos geworden? Nee. Het  moet alleen steeds vaker via heel veel verschillende wegen en op andere manieren. Wetenschappers, kranten , journalisten, NGO’s, dat zijn in toenemende mate de doelen van lobbyisten. Facebook, Twitter, alles doet mee. Vroeger mocht je er als lobbyist of bedrijf nog van uitgaan dat het kat in ’t bakkie was als een bepaalde maatregel in het regeerakkoord stond. Het kabinet besloot vervolgens conform de afspraken, zolang er een Kamermeerderheid was.

Welnu, met het gedoe rond het rekeningrijden is aangetoond dat het zo niet meer werkt. Als de Telegraaf (gesteund door een organisatie als de ANWB) zich kwaad maakt, dan staat het gansche raderwerk van parlement en regering stil. Dus zie je lobbyisten in toenemende mate met journalisten praten en op pad gaan naar organisaties die ze voorheen links lieten liggen. Dat maakt het werk ingewikkelder, maar ook een stuk leuker.

Wouter, Jan Peter en Camiel
En dan nog even over de drie nieuwe collega’s die wij van het Lobbyistengilde onlangs mochten verwelkomen in ons midden. Wouter Bos (KPMG), JanPeter Balkenende (Ernst & Young) en Camiel Eurlings zijn overgestapt. Het zijn lobbyisten geworden. Alleen mogen we dat niet zeggen, want dan is de wereld te klein. Een ethische vraag is zo gesteld en god verhoede dat er gedragsregels of, erger nog, wetgeving zou worden opgesteld die dit soort overstapjes onmogelijk maken.

Deze week werd Eurlings toegevoegd aan het gilde. Natuurlijk, hij gaat vracht doen bij Air France–KLM. Maar da’s nog best pittig en kan je niet zomaar, zelfs niet als logistiek ingenieur.  Maar Camiel zit er dan ook niet vanwege de logistiek. Welnee, zijn job is Kamerleden doorsteppen. Borrelen, etentjes, praten, masseren, kneden. Want veel akkoorden en de zo belangrijke ‘open skies’-verdragen die de nationale trots en werkverschaffer Air France-KLM vooruit helpen worden nog steeds door overheden afgesloten.

Dus verwacht veel bezoeken van Camiel aan oud-collega’s in Azië en de VS, maar ook CDA-maatje en Kamerlid Joop Atsma zal zich op bezoekjes van zijn voorganger mogen verheugen. Dat was nu juist het onderdeel van het werk dat KLM-man Peter Hartman een stuk minder leuk vond. Hartman is in hart en nieren KLM’er, opgegroeid in de dagelijkse operatie. Die houdt niet van lang onderhandelen en vergaderen met de overheid. Laat dat maar over aan ‘ons’ Camiel.

Dus welkom tot het gilde, Camiel! We hopen jou, Wouter en Jan-Peter veel te zien bij één van de vele borrels de komende tijd.