De belangen zijn groot in Amsterdam

Wie nog twijfelde over het belang van de gemeenteraadsverkiezingen in Amsterdam voor de landelijke politiek, kan die twijfels definitief van zich af schudden. Want op 9 februari kruisen nationale politiek leiders Jesse Klaver (GroenLinks), Thierry Baudet (Forum voor Democratie), Lodewijk Asscher (PvdA), Alexander Pechtold (D66), Sybrand Buma (CDA) en Lilian Marijnissen (SP) de degens in een debat over Amsterdam.

De vier grote steden – Amsterdam, Rotterdam, Utrecht en Den Haag, in Haags jargon de G4 – zijn niet alleen groot qua inwoneraantallen, maar ook qua politiek belang. En dan met name Amsterdam en Rotterdam. Amsterdam omdat de stad een stevige vinger in de pap heeft in Schiphol en Rotterdam natuurlijk vanwege de haven. Vindt een Amsterdamse of Rotterdamse burgemeester of wethouder ergens iets van, dan legt dat automatisch extra gewicht in de schaal.

Waar in Brabant burgemeesters van meerdere steden gezamenlijk moeten optreden om een probleem te agenderen, zoals de grootschalige drugsproductie en daardoor florerende drugsmaffia, kan Amsterdam of Rotterdam al iets agenderen door slechts een vinger op te steken. Dus valt er qua politiek aanzien veel te winnen én te verliezen voor partijen. Zeker voor D66, GroenLinks en de PvdA – die strijden om overlappende kiezersdoelgroepen – wordt belangrijk hoe de machtsverhoudingen straks liggen.

D66 wil de grootste blijven in Amsterdam om bij iedereen tussen de oren te krijgen dat het van de troon stoten van aartsvijand PvdA geen incident was. Daarnaast kan de partij als een van de vier partijen in de regeringscoalitie politieke steun van lokale afdelingen vertegenwoordigd in de colleges van burgemeester en wethouders goed gebruiken. En daarom geeft D66-leider Alexander Pechtold graag acte de présence.

GroenLinks wil de grootste worden om een definitieve ‘doorbraak’ te forceren. Om af te zijn van het imago van radicaal-groene splinterpartij en Groenlinks te positioneren als grote, mainstream centrumlinkse partij die de PvdA moet doen verbleken. De recent door Klaver ontvouwde langetermijnstrategie moet precies dat bewerkstelligen en Groenlinks richt zich dan ook expliciet op teleurgestelde ex-PvdA-kiezers.

Voor de PvdA en Lodewijk Asscher persoonlijk hangt veel af van de uitslag in Amsterdam. De PvdA probeert uit alle macht overeind te blijven in het voormalige bastion van de partij en de woonplaats van de partijleider. Asscher knokt voor krantenkoppen die op 22 maart, de dag na de gemeenteraadsverkiezingen, iets schreeuwen als ‘de PvdA is terug’ – de gehoopte populaire wederopstanding van de partij.

Alles bij elkaar niet zo gek dus dat al die landelijke kopstukken meedoen aan een debat over lokale politiek. Blijft over de vraag waarom VVD-fractievoorzitter Klaas Dijkhoff niet meedoet, nu het Forum voor Democratie kiezers weghaalt bij zijn partij.

Dit artikel van Kaj Leers verscheen op woensdag 24 januari in de Amsterdamse krant Het Parool. In Megafoonpolitiek wordt vooruitgeblikt op de gemeenteraadsverkiezingen in Amsterdam en Rotterdam, en waarom juist deze verkiezingen belangrijk zijn voor landelijke politieke partijen.