De gemeente Amsterdam zal niet meebetalen aan het wereldkampioenschap voetbal als dat naar Nederland komt in 2018. Dat liet wethouder van Financiën Lodewijk Asscher weten in reactie op uitspraken van CDA-Tweede Kamerlid Ger Koopmans.

Asscher was verbolgen over Koopmans’ schets van de financiering van het WK in het praatprogramma Pauw en Witteman van dinsdag 30 november.

Het Kamerlid voor coalitiepartij CDA brak in het programma een lans voor de komst van het WK naar Nederland. Gevraagd naar hoe dat dure voetbalfeest gefinancierd moest worden in tijden van zware bezuinigingen, zei Koopmans dat gemeenten en de provincies wat hem betreft mee zullen betalen.

Dat schoot Asscher in het verkeerde keelgat. Zijn stad wordt door het Rijk flink gekort op de inkomsten als gevolg van het regeerakkoord van het VVD/CDA-kabinet. De gemeente Amsterdam moet mede daardoor deze periode meer dan 200 miljoen euro bezuinigen. Geld uitgeven aan een voetbaltoernooi van vier weken kan Asscher dan moeilijk uitleggen.

De uitspraken van het CDA-Kamerlid  zag Asscher als “een eloquent betoog van geachte afgevaardigde Koopmans om als gemeente Amsterdam vooral geen geld te steken in FIFA/WK”, aldus de Amsterdamse wethouder op Twitter. “Een slecht verhaal”, voegde hij daar nog toe.

Onduidelijk is nog of het hele college en de coalitiepartijen in de Amsterdamse gemeenteraad Asscher’s standpunt steunen, en onder welke voorwaarden Asscher eventueel wel bereid zou zijn om geld in het WK te steken.

Dit blog trekt niet snel boude conclusies. Maar Ageeth Telleman, politiek leider van D66 in Amsterdam, heeft het eenvoudig te bont gemaakt en moet aftreden. Ze won zetels voor D66 in de stad – de partij ging van 2 naar 7, mede dankzij de populariteit van landelijk lijsttrekker Alexander Pechtold – maar verkwanselde de kans om mee te regeren met de PvdA. Nu, tijdens de ledenvergadering van D66 in Amsterdam, is ze teruggefloten en doet ze haar best om weer aan de onderhandelingstafel uitgenodigd te worden. Maar dat zal de PvdA nooit accepteren. Na al het gedoe wordt het tijd dat Telleman haar conclusies trekt.

Volledige openheid is hier geboden: ik mag Ageeth Telleman. We hebben elkaar meer dan eens gesproken, en ik kan zeggen dat ze echt bevlogen is. Bevlogen van het idee van verandering, geïnfecteerd door wat ik het Van Mierloïsme ben gaan noemen (een blog daarover zit in de pen, eh, het toetsenbord), en oprecht bewogen om ‘de bestuurscultuur’ in Amsterdam te veranderen.

Maar als je een bestuurscultuur wilt veranderen, dan is het devies: ‘lead by example, not by words‘. En dat heeft Telleman niet goed begrepen.

D66 Amsterdam won de gemeenteraadsverkiezingen. De partij ging van 2 naar 7 zetels, voorwaar een klinkende overwinning. Onder haar leiding begon D66 onderhandelingen over collegevorming, maar de partij trok zich toen terug vanwege de benoeming van PvdA-leider Asscher tot waarnemend burgemeester van Amsterdam na het vertrek van Job Cohen.

Dat deed D66 met veel misbaar. Op de vrijdag van de aankondiging van het vertrek van Cohen, kondigde de politiek leider van de PvdA Amsterdam – tevens loco-burgemeester – Lodewijk Asscher aan dat hij graag benoemd wilde worden tot waarnemend burgemeester. Dat liet hij aan alle fracties in de gemeenteraad weten. D66 protesteerde niet. Pas later liet D66 via de media weten moeite te hebben met de benoeming in verband met de vele petten die Asscher zou dragen als politiek leider van de PvdA, wethouder, leider van de PvdA-delegatie die de onderhandelingen voerde over de vorming van een nieuw college, en waarnemend burgemeester. Asscher nam onmiddellijk afstand van al zijn rollen en trok zich terug als wethouder, maar liet doorschemeren dat hij na zijn waarnemend burgemeesterschap graag als wethouder zou willen terugkeren in het college. D66 kondigde in een persconferentie aan met deze constructie niet te kunnen leven, trok zich terug uit de onderhandelingen, en dat was dat.

Hoewel – nee, toch niet. Want enige dagen later bleek er tóch een kans te zijn dat D66 zou aanschuiven bij de onderhandelingen. Tot dan toe waren die geleid door één informateur van PvdA-huize, ex-minister Eberhard van der Laan. D66 schoof Gerrit-Jan Wolffensperger naar voren, de voormalige fractievoorzitter van D66 in de Tweede Kamer. Beide heren formuleerden een oplossing voor wat in politieke termen ‘Het Obstakel’ was gaan heten: de positie van Asscher en het probleem dat D66 daarmee had. De formule was dat D66 en de PvdA zouden verklaren inhoudelijk met elkaar verder te willen, en dat de collegepartijen na het sluiten van een college-akkoord een zwaarwegend beroep zouden doen op Asscher om af te treden als waarnemend burgemeester.

In dit compromis kon Telleman zich uiteindelijk niet vinden, al helemaal niet toen Asscher – in zijn neutrale functie als waarnemend burgemeester – door een journalist van De Telegraaf werd gezien bij een PvdA-bijeenkomst. Een eigenaardige breuk volgde tijdens een nachtelijke ontmoeting tussen de delegaties van D66 en de PvdA bij een koffieautomaat in het stadhuis. De PvdA had zich onverkort achter de formulering van de D66- en PvdA-informateurs geschaard, maar Telleman liet bij de koffieautomaat weten dat er een verklaring moest komen, mede ondertekend door de PvdA, waaruit zonder enige twijfel zou kunnen worden opgemaakt dat Lodewijk Asscher zou opstappen als waarnemend burgemeester.

Moest die verklaring haar gezicht redden? Het heeft er alle schijn van. Telleman was immers degene geweest die de deur in eerste instantie met veel herrie dicht smeet vanwege de benoeming van Asscher. Dat ze tóch weer ging praten met de PvdA werd gezien als een knieval. Moest dat beeld soms weggepoetst worden door  een verklaring die in essentie de stellingname en het gelijk van Telleman had moeten schragen?  Hoewel zelf niet vies van machtsspelletjes deed de PvdA daar niet aan mee. Delegatieleider Carolien Gehrels, tevens wethouder Cultuur van de PvdA, weigerde de eis van Telleman in te willigen. Zij nam daarop de beslissing dat D66 dan tóch niet meedeed aan het college.

Dat werd bekend op dinsdag 30 maart. Vanaf dat moment volgde interview na interview waarin Telleman haar standpunt en (kennelijk) dat van D66 Amsterdam toelichtte.

Maar nu. Zet u schrap. Op 6 april blijkt: niets van dat al was gemeend, of überhaupt waar. Het Parool-interview van hierboven was nep, en dat interview bij Pauw en Witteman was een sketch. Want vijf dagen na grappenmakersdag 1 april blijkt: Ageeth Telleman heeft nooit erg zwaar getrokken aan de positie van Lodewijk Asscher. Integendeel, D66 en de PvdA waren er inhoudelijk al bijna uit, en Ageeth Telleman onderschrijft nu juist het rapport van de informateurs. Asscher hoeft helemaal niet op te stappen als waarnemend burgemeester. Hij kan gewoon blijven zitten, D66 accepteert het advies van de informateurs Van der Laan en Wolffensperger. Kijk de video op deze pagina er maar op na, een interview van AT5 met Telleman na een algemene ledenvergadering van haar partij op 6 april.

Telleman had goed werk kunnen verrichten in het ‘Ministerie van Waarheid’ uit het boek 1984 van George Orwell. “Oceanië is in oorlog met Oost-Azië. Oceanië is altijd in oorlog geweest met Oost-Azië”, rapporteren de journaallezers van het ministerie van Waarheid op een gegeven moment – hoewel tot de dag daarvoor Oceanië juist jaren in oorlog was geweest met Eurazië, een oorlog die miljoenen slachtoffers eiste, maar wat snel vergeten moest worden door de TV-kijkende massa.

D66-leden zijn dan misschien net zulke makke lammetjes als de gehersenspoelde proles in 1984, de andere politieke partijen en (zo weet ik zeker) veel D66-stemmers kijken wel even anders tegen de derde draai van Telleman aan. Het interview met AT5 is tenenkrommend. Telleman weigert te erkennen dat ze een paar flinke fouten gemaakt heeft. In plaats daarvan probeert ze zwetend over de scherpe vragen van de interviewer heen te walsen door te focussen op al wat gebeurde vóór het incident bij de koffieautomaat, maar dat mislukt. Ze weigert simpelweg in te gaan op de vraag wat er veranderd is tussen dinsdag 30 maart – de dag van het ‘koffieautomaat-incident’ – en 6 april. Lodewijk Asscher is immers nog steeds waarnemend burgemeester en de PvdA heeft op geen enkele wijze laten weten dat daarin een verandering zou optreden.

De kans dat de PvdA Amsterdam de zoveelste dubieuze actie van Telleman gelaten over zich heen laat komen is uiterst klein. De PvdA is door D66 keer op keer te kakken gezet als een machtspartij die de lakens uitdeelt in de stad, die belangrijke posities regelt voor mede-PvdA’ers, en Asscher is nu door D66′er Telleman persoonlijk indirect meerdere keren afgeserveerd als een machtswellusteling in wie D66 Amsterdam schijnbaar geen vertrouwen heeft als waarnemend burgemeester.

De PvdA was de dag na ‘De Nacht van Douwe Egberts’ al helemaal klaar met D66, en dat zal er nu niet beter op geworden zijn. Sterker, de PvdA is nu zeer waarschijnlijk iets specifieker en zal vooral Ageeth Telleman en haar strategische secondant Jan Paternotte niet meer serieus kunnen nemen als leiders van een delegatie, laat staan als leiders van een partij met wie zij een coalitie willen vormen. Je hoeft geen hersenchirurgie gestudeerd te hebben om te weten dat de term ‘onbetrouwbaar’ nog mild is en van toepassing op Telleman en Paternotte.

D66 Amsterdam moet zich gaan realiseren hoe belangrijk deelname aan een college met PvdA en Groenlinks is. Ook moet de partij zich afvragen hoe belangrijk het is dat Telleman en Paternotte de partij belachelijk gemaakt hebben door hun optreden. Vindt de partij dit belangrijk, dan zullen Telleman en Paternotte geofferd moeten worden. Vindt zij dat niet, dan niet. Maar dan is de consequentie onontkombaar. Om met D66-termen te spreken: er zal ‘een gebaar’ moeten komen.

D66 Amsterdam heeft iets uit te leggen. De partij stapte vrijdag 19 maart met veel misbaar uit de collegeonderhandelingen met PvdA en Groenlinks. Volgens D66-leider 9Ageeth Telleman negeerde PvdA-leider Lodewijk Asscher de wens van D66 om zich niet te laten benoemen tot waarnemend burgemeester van Amsterdam. Een wens die D66 niet uitsprak tegen de Commissaris van de Koninging, die de waarnemend burgemeester benoemt. Goed invoerden zeggen dat er op de achtergrond meer speelde dan alleen de vele petten die Asscher zich aanmat.

De principiële beslissing van D66 om tegen de benoeming van Lodewijk Asscher als waarnemend burgemeester te zijn snijdt enig hout, maar D66-leider Telleman heeft zich in zulke rare bochten gewrongen in de dagen voorafgaand aan de benoeming van Asscher dat de beweegredenen van D66 op zijn minst verdacht zijn.

Op vrijdag 12 maart kondigde Job Cohen aan dat hij per direct zijn functie van burgemeester neerlegde om kandidaat-lijsttrekker voor de PvdA te worden. Diezelfde dag nog liet loco-burgemeester Lodewijk Asscher weten zich te kandideren als waarnemend burgemeester, totdat er een nieuwe burgmeester wordt benoemd door het nieuwe kabinet. Asscher zou daarmee partijleider van de PvdA in Amsterdam zijn, wethouder van Financiën, leider van de PvdA-delegatie die de collegeonderhandelingen met Groenlinks en D66 doet, èn waarnemend burgemeester.

D66 was inmiddels in coalitieonderhandelingen met de PvdA, en liet op maandag 15 maart weten een burgemeester van een andere stad of een niet aan een partij gebonden kandidaat te preferen. Hoewel PvdA, Groenlinks en D66 verder praatten over de vorming van een college, bracht D66 de wens niet naar voren tijdens de gesprekken.

Dat komt mogelijk, zo bleek achteraf uit woorden van Commissaris van de Koningin Elisabeth Post, doordat D66-leider Ageeth Telleman de zaak tussen de benoeming van Asscher en de collegeonderhandelingen als twee aparte zaken zag. “Telleman liet weten de benoeming en de collegeonderhandelingen strikt gescheiden te willen houden”, zegt Post in de papieren versie van Het Parool van zaterdag 20 maart.

Post voerde gesprekken met de fractievoorzitters van alle partijen in de Amsterdamse gemeenteraad, om te inventariseren welk kandidatenprofiel door hen geprefereerd werd. D66 maakte dat profiel kenbaar tijdens de gesprekken, maar zei niet expliciet tegen Post dat de benoeming van Asscher op onoverkomelijke weerstand zou stuiten. Op geen enkel moment heeft D66 expliciet tegen de PvdA gezegd dat Lodewijk Asscher wat hen betreft geen waarnemend burgemeester mocht worden. Een woordvoerder van D66 zegt hierover “dat het wel zo opgevat had moeten worden”.

Onderhandelingen
Inmiddels waren de collegeonderhandelingen al ver gevorderd – zij het dat de procedure enigszins omgekeerd was. Normaal schuiven partijen bij elkaar aan om eerst te onderhandelen over de inhoudelijke overeenkomsten en de verschillen. Zijn de partijen er inhoudelijk uit en ligt er een akkoord, dan worden de wethoudersposten en portefeuilles verdeeld.

Maar ingevoerden zeggen dat het nu juist andersom ging. D66 wilde naar verluidt eerst spreken over de wethouders en de portefeuilles, en daarna komen tot een inhoudelijk vergelijk. Dit lijkt bevestigd te worden door uitspraken van PvdA-fractievoorzitter Frank de Wolf, die verklaarde dat D66 en de PvdA er nog ongeveer anderhalve week voor nodig zouden hebben gehad om tot een akkoord te komen. De PvdA heeft volgens ingewijden laten weten moeite te hebben gehad met de omgekeerde volgorde van onderhandelen. Ook zou D66 hebben ingezet op het binnenhalen van de zware post Financiën, iets waar de PvdA op tegen was.

Resumerend: op vrijdag 12 maart geeft Asscher aan kandidaat te zijn voor het waarnemend burgemeesterschap. Op maandag 15 maart laat D66 weten een andere kandidaat te prefereren. Tegen Commissaris van de Koningin Elisabeth Post zegt D66-leider de zaak rond Asscher en de collegeonderhandelingen als gescheiden zaken te zien – een helder signaal aan de PvdA en de buitenwereld dat Asscher’s benoeming voor D66 geen halszaak betreft. Op woensdag 17 maart geven D66 en PvdA te kennen met elkaar verder te willen – nogmaals een bevestiging van Telleman’s woorden aan Post.

Telleman gooit de deur dicht
Maar dan, luttele uren na de benoeming van Asscher tot waarnemend burgemeester van Amsterdam, geeft Telleman op vrijdag 19 maart vlak na het middaguur een kort van tevoren aangekondigde persconferentie waarin zij met groot misbaar aankondigt dat de benoeming van Asscher een breekpunt was voor D66, en dat van verdere coalitieonderhandelingen geen sprake meer kan zijn.

Dit gebeurde nadat D66 op donderdag 18 maart, één dag voor de benoeming van de waarnemend burgemeester, uiteindelijk expliciet aan de PvdA liet weten dat een benoeming van Lodewijk Asscher tot waarnemend burgemeester de collegeonderhandelingen in gevaar zou brengen, aldus een woordvoerder van D66. Een bron dichtbij de PvdA bevestigt dit. Telleman belde Asscher donderdagavond laat, rond 23:00, persoonlijk met de mededeling dat de benoeming voor D66 een halszaak was geworden.

Over de woorden van Commissaris van de Koningin Post, die in Het Parool zegt verrast te zijn door de stap van D66 omdat Telleman had gezegd de zaak rond Asscher en de onderhandelingen als gescheiden onderwerpen te zien, zegt de D66- woordvoerder nu: “Ageeth Telleman gaf tijdens het gesprek aan dat zij niet met de commissaris wilde praten over de collegeonderhandelingen. Zij heeft daarmee willen aangeven dat ze met Post alleen over de benoeming van de waarnemend burgemeester wilde spreken. Dat was de ‘strikte scheiding’ waar Telleman het over had” – daarmee suggererend dat de commissaris de woorden van Telleman kennelijk verkeerd heeft begrepen.

Op de vraag of het kan dat commissaris Post het opvatte als zou Telleman de benoemingskwestie niet schadelijk voor de collegeonderhandelingen zien, omdat ze het één niet als voorwaarde wilde zien voor het ander, wilde de woordvoerder niet ingaan. Tevens kon de woordvoerder geen uitsluitsel geven over de vraag of Telleman expliciet tegen Post heeft gezegd dat Asscher’s benoeming wat D66 betreft niet door de beugel kon.

Blijft staan dat D66 op 12 maart al wist van de kandidatuur van Asscher, maar daar pas tot vlak voor vrijdag 19 maart expliciet aangaf het te zien als een breekpunt voor de onderhandelingen.

UPDATE
Ik heb de laatste drie alinea’s die hier stonden verwijderd. Ik vond ze achteraf weinig toevoegen aan het verhaal en teveel neigen naar ‘hear-say reporting’. Deze blog is niet journalistiek, maar ‘t is ook geen roddelsite. Roddelen doen we in café’s.

UPDATE II
Soms moet ik wat eerder op de dag kranten lezen. Op pagina 9 van de krant schrijven de voortreffelijke Addie Schulte en Bas Soetenhorst een voor D66 rauwe constructie, die het amateurisme, de chaos en het geklungel zoals ik hierboven beschreef bevestigt. Ze weten ook nog te melden dat op vrijdag 12 maart al aan alle bijeengeroepen fractievoorzitters werd medegedeeld dat Cohen zou aftreden en Asscher de intentie uitsprak om waarnemend burgemeester te worden, Telleman zweeg.

En als klap op de vuurpijl wijzen ook Schulte en Soetenhorst naar bemoeienis met de kwestie door Alexander Pechtold. Staat D66 Amsterdam dan inderdaad onder curatele van de D66-top in Den Haag?

D66 weet het zeker: de macht van de PvdA moet gebroken worden. Maar tegelijkertijd wil D66 dat niet, want de partij wil graag regeren met de PvdA van Lodewijk Asscher, zo laat D66-lijsttrekker Ageeth Telleman in hetzelfde artikel weten. Ook andere D66-afdelingen in de stad zien het best zitten met de PvdA. Het was een moedige doch tot falen gedoemde poging van Telleman om de verkiezingen in Amsterdam te ‘framen’ als een veranderingscampagne, een referendum tegen de PvdA en voor D66. Zo’n verkiezing wordt het niet: het wordt een klassieke campagne waarbij kiezers moeten gaan kiezen tussen links of rechts.

De poging van Telleman om zichzelf te kronen als de ‘change agent’ van de Amsterdamse politiek mislukte. Zo’n tactiek werkt alleen als je qua grootte de tweede partij hebt in een stelsel met veel minder partijen dan er nu in de Amsterdamse raad zitten. Want die andere partijen, immers ook concurrenten van D66, saboteerden Telleman’s strategie al tijdens het eerste lijsttrekkersdebat. In plaats van een negatief debat over de macht en de rol van de PvdA, werd het toch vooral een debat over D66. En dat pakte niet goed uit voor die partij.

Helaas voor D66: de verkiezingen in Amsterdam dreigen sowieso niet over de PvdA te zullen gaan, maar over de vraag wat voor Amsterdam de kiezer wil. Dat is ook de richting die de andere partijen de campagne op willen sturen.

De SP kiest als vanouds de aanval over dieprood links, met een vroeg begonnen wildplak-campagne waarmee de partij de kiezer voor duidelijke keuzes wil stellen. De partij werpt zich op als de enige hoeder van linkse idealen in Amsterdam. De partij heeft kennelijk in de gaten dat het electoraal de wind tegen heeft en concentreert zich vooral op de echt linkse kiezer  – de basis van de partij. Een serieuze poging om meer mensen uit het politieke midden te bereiken, doet de partij (nog) niet echt.

Groenlinks gooit het over de groene en linkse, maar vooral gróene boeg. En dat pakt voor autobezitters niet goed uit. Het aantal auto’s in de stad moet worden teruggedrongen, het aantal parkeerplaatsen verminderd, vervuilende heilige koeien aangepakt. “Amsterdam moet dé groene innovatieve stad worden”, stelt Groenlinks in het verkiezingsprogramma. Sociaal-economisch gezien beweegt Groenlinks zich tussen de SP en D66 in, met uiteraard ook hier de nadruk op vergroening.

De PvdA loopt als vanouds op twee benen: ten eerste als ervaren bestuurspartij op wie Amsterdammers kunnen vertrouwen, en ten tweede als partij die solidariteit (ouderen), veiligheid en preventie,  en onderwijs (inclusief kinderopvang en crèches) hoog in het vaandel heeft. Daarbij heeft de partij natuurlijk wel een heel groot probleem: de impopulariteit van de PvdA als gevolg van de zwalkende koers onder Wouter Bos. Dat heeft de Amsterdamse PvdA erkend en daarom wordt stevig gefocust op de populaire lijsttrekker Lodewijk Asscher. De Amsterdamse PvdA weet in tegenstelling tot de landelijke moeder kennelijk wél wat de koers is, en die is duidelijk links van het midden.

D66 positioneert zich wederom als het ‘redelijk alternatief’. De partij werpt zich zoals altijd op als het alternatief voor gedesillusioneerde PvdA’ers. Dat de goede landelijke peilingen de partij lijsttrekker Ageeth Telleman daarbij een stevig handje helpen, moge duidelijk zijn. Maar sociaal-economisch begint bij D66 toch heel duidelijk de kloof tussen links (Groenlinks, SP, PvdA) en rechts (D66, VVD, CDA, Trots op Nederland). D66 neemt bijvoorbeeld stelling tegen de uitgaven van het zittende college aan armoedebestrijding, en wil de Amsterdamse huizenmarkt deels liberaliseren door meer huurwoningen – ook sociale – om te zetten naar koopwoningen. Dat is tegen het zere been van alles wat zich links noemt in de Amsterdamse gemeenteraad.

De VVD stort zich op de autobezitter, maar dan in positieve zin. Automobilistje pesten moet afgelopen zijn, vindt de VVD, en positioneert zich daarmee lijnrecht tegenover Groenlinks. Maar ook wat betreft de huizenmarkt maakt de VVD het verschil met de linkse partijen zeer duidelijk; net als D66 wil de VVD de Amsterdamse huizenmarkt deels liberaliseren. Er zijn al genoeg sociale woningen, vindt de VVD. Verder moet de lokale overheid kleiner en efficiënter gemaakt worden, vindt de partij. Hier vindt het ook D66.

Het CDA neemt van de rechtse partijen in de raad een buitenbeentjespositie in. Het richt zich qua economisch beleid meer op D66 en de VVD, maar maakt een groot punt van restrictiever (soft-)drugsbeleid. Daarmee onderscheidt de partij zich sociaal-economisch dus rechts van de linkse partijen, maar sociaal-cultureel ook van D66 en de VVD. De verkoop van softdrugs aan toeristen bijvoorbeeld wil de partij uiteindelijk helemaal verbieden. Qua woonbeleid zitten CDA, D66 en de VVD juist helemaal op één lijn: de drie partijen zijn het eens over liberalisering van de woningmarkt en het loslaten van de vooral voor de PvdA belangrijke 30-70-regel, die stelt dat van nieuw te bouwen woningen 30 procent sociale woningbouw met lage huren moet zijn, en 70 procent mag bestaan uit midden- en dure prijssegmenten.

Trots op Nederland tenslotte is programmatisch een blinde vlek, want de lokale partij moet nog een programma lanceren. Wel heeft de partij enkele speerpunten: veiligheid, bereikbaarheid en zorg. De veiligheid bestaat vooral uit de harde repressie zoals partijoprichter Rita Verdonk voorstaat. Qua bereikbaarheid zit TON meer op de VVD-lijn, maar qua zorgideeën zit Verdonk vaker op één lijn met de linkse partijen. Niettemin zal de deelname van TON aan de Amsterdamse verkiezingen slecht nieuws zijn voor de VVD, die nu zijn aandacht moet richten op het afsnoepen van zetels van D66 en het binnenhouden van kiezers die naar TON over kunnen stappen nu Geert Wilders geen lokale Partij voor de Vrijheid laat meedoen aan de Amsterdamse verkiezingen.

Er valt kortom wat te kiezen in Amsterdam, en de keuze is die tussen links of rechts, waarbij met name de woningmarkt, veiligheid en de bekostiging van en uitgaven aan sociale voorzieningen belangrijke splijtzwammen zijn.

De Partij van de Arbeid (PvdA) blijft de grootste partij in Amsterdam na de gemeenteraadsverkiezingen van voorjaar 2010. Dat blijkt uit een peiling van de gemeentelijke dienst Onderzoek + Statistiek (O+S).

De PvdA verlies wel fors en gaat van 20 zetels terug naar 14 in de gemeenteraad van de Stad Amsterdam. D66 is de grote winnaar en gaat van 2 naar 7 zetels, profiterend van overstappende PvdA-stemmers. De andere politeke partijen in de Amsterdamse gemeenteraad profiteren niet of nauwelijks van de weerstand tegen de PvdA. De VVD en het CDA profiteren in het geheel niet van het feit dat de Partij voor de Vrijheid niet meedoet aan de verkiezingen in Amsterdam. De PVV-stemmers blijven thuis.

Dit is het verhaal over Ali, een dappere Turkse jongen die zich wist te ontrekken aan een uiterst curieus en gewelddadig nieuw fenomeen in Nederlandse probleemwijken: een nieuw soort ‘peer pressure’ die iedereen naar beneden trekt. “Jij bent een van ons, en zal een van ons blijven!”

Ik woon in de Diamantbuurt, die buurt in Amsterdam die altijd in het nieuws komt als een als een bontkraagje in Rotterdam een buschauffeur afrost. Waarom? Gewoon, omdat hier wel eens wat gebeurt, meestal veroorzaakt door luie, kansloze, gefrustreerde mocro’s en hun kleine broertjes.

Dat is één keer uit de hand gelopen waardoor een gezin weggepest werd — er zat véél meer achter dat verhaal, echt waar — en sindsdien rijden de camerateams van EenVandaag, Netwerk, Hart van Nederland en weet ik veel na het plaats delict nog even door naar de Diamantbuurt. Een paar shotjes voor achtergrond en diepgang. Staan ze meestal te filmen in een lege straat waar zo af en toe een bejaarde achter een rollator oversteekt. Daarvan wonen er hier immers meer dan er hangende bontkraagjes zijn.

Erger kan het zijn in Zuideramstel, aan de overkant van de Jozef Israëlskade waar ik vlakbij woon. Daar gebeurde in het kader van ‘de multiculturele samenleving’ enkele maanden geleden iets wat mij echt deed verstommen.

Het draait om een Turkse jongen die opgroeide in een rumoerige wijk in Zuideramstel. We noemen hem Ali voor het gemak. Ali had een droom. Hij kon goed tekenen, had hij ontdekt, en hij wilde graag architectuur gaan studeren, een HBO-opleiding. Hij was goed op weg, zat op de HAVO, waar hij opviel door zijn tekenkunsten.

Dat alleen al was zijn Marokkaanse vriendjes uit zijn straat een doorn in het oog. Die bontkraagjes deden immers allemaal VMBO, daar hadden ze bewust voor gekozen want de Nederlandse samenleving is toch kut, en het mocht niet zo zijn dat een van hen zomaar als een kikker uit de kruiwagen zou springen.

En dus kreeg Ali van zijn vriendjes een waarschuwing. Hij moest zijn architectendroom aan de wilgen hangen. Anders zouden ze hém aan een wilg hangen.

Let wel, dit waren Ali’s ‘vrienden’. Jongetjes met wie hij vroeger voetbalde op het plein om de hoek. Met wie hij, daarvoor, in de zandbak tussen de hondendrollen en de kattenstront speelde.

Ali wist niet goed hoe hij moest omgaan met het dreigement. ‘s Avonds zat hij droevig en bang aan de bar in het lokale jeugdhonk, waar jongeren door de gemeente ingebonjourd worden om maar van de straat af te zijn. Dan hebben de kiezers er geen last van. Maar in dat jeugdhonk zat hij omdat zijn ‘vrienden’ dat eisten. Het was immers hun jeugdhonk, waar ze aan de deur hun messen en andere wapens inleveren.

Ali deed iets moedigs. Tijdens één van die avonden benaderde hij een jongerenwerker, die slim genoeg was om te weten dat hij niet te openlijk in gesprek moest gaan met Ali waar zijn ‘vrienden’ bij waren. Dus spraken ze op een later moment af. Ali vertelde de jongerenwerker wat hem overkomen was.

De jongerenwerker spoorde Ali aan om toch vooral zijn droom na te jagen. De HAVO afmaken en dan gaan voor die HBO-opleiding. Ali stemde, na lang aandringen, toe. Dat lekte al snel uit, en het beviel Ali’s ‘vrienden’ allerminst.

Op een dag, niet lang na het gesprek met de jongerenwerker, kwam Ali voorover gebogen het jongerencentrum binnen strompelen. Zijn ‘vrienden’ hadden hem te pakken genomen. Ze hadden hem “gestraft” omdat hij hun waarschuwing in de wind geslagen had. Enkele van zijn ‘vrienden’ hielden hem vast, terwijl een ander bontkraagje stoer een mes in zijn buik ramde. “Jij bent een van ons, en zal een van ons blijven!”, riep iemand.

Ze lieten hem vallen en gaven hem een paar schoppen na. Hij wist op te staan, maar in plaats van naar het ziekenhuis te gaan of de politie te bellen, ging hij naar het jongerencentrum. Daar was toevallig dezelfde jongerenwerker, die hem zonder dralen een auto inwerkte en naar het ziekenhuis bracht, waar de wonde werd behandeld.

“Dit is een steekwond, wij zijn verplicht daar melding van te doen”, zei de behandelend arts in de Eerste Hulp. Maar Ali wilde dat niet, weigerde ook aangifte te doen. Gevraagd naar het waarom, was Ali’s antwoord: “Mijn vader en de vader van de jongen die mij stak, gaan altijd samen naar de moskee. Het zou een schande zijn.” Ali wist de jongerenwerker om te praten, gek van angst dat als er aangifte werd gedaan of als er een melding van kwam, de raderen van politie en justitie in werking zouden treden. Dan zou er zeker ook een keer wraak op hem worden genomen.

Die avond zat Ali stilletjes en bijna stikkend van de pijn met een drukverband aan de dis bij zijn ouders, die hij niets durfde te vertellen. Ali had ook nog broertjes die in de wijk moesten kunnen leven.

De jongerenwerker wist niet goed wat hij moest doen, maar ging uiteindelijk achter Ali’s rug om en schakelde meer gespecialiseerde straatwerkers in. Die kwamen onmiddellijk in actie, en benaderden Ali. Hij werd zo goed als afgesloten van zijn ‘vrienden’, kreeg directe begeleiding. Zijn familie ook.

Het laatste nieuws, dat ik vandaag hoorde, is dat Ali is aangenomen op een kunstacademie. Hij woont nog steeds in dezelfde wijk, waar zijn ‘vriendjes’ lui en verveeld als uitkijk fungeren voor dealers.

“Ik laat me niet meer intimideren door een paar van die opgeschoten kut-Marokkaantjes”, zou Ali onlangs gezegd hebben.

Ik ben heel blij voor Ali, en hoop met heel mijn hart dat hij zijn dromen waarmaakt, zoals ik dat voor vrijwel iedereen hoop.

Behalve voor die ‘vriendjes’. Maar ja – dat denken of zelfs zeggen, dat is nou juist óók weer deel van het probleem.

Zin om te stampen op kosten van de PvdA en GroenLinks in de hoofdstad? Kom dan op vrijdag 30 mei naar Akhnaton aan de Nieuwezijds Kolk 25 te Amsterdam.

Vanaf 20:00 “tot laat”, belooft de uitnodiging. Met ene DJ ‘Dru69’.

Ik weet niet of er zoveel te vieren valt, met de laatste overschrijding van het Noord-Zuidlijn budget en de problemen in bepaalde wijken met bepaalde jongeren in het achterhoofd. En de PvdA, die vandaag wéér afgaat als een gieter. Men schijnt ergens toch een reden voor een feeststemming gevonden te hebben…

Vreemd. Eén man steekt regelmatig lege schuren en leegstaade huizen in de fik ergens in Groningen, en de politie zet er een rechercheteam van 40(!) man op, mobiliseert een heel politiekorps, laat het dorp infiltreren door 10 ‘stillen’, en zelfs het leger wordt erbij gehaald met nachtzichtkijkers. De man wordt gepakt en de hele dag gaat het nergens anders over, van ‘s ochtends vroeg tot ‘s avonds laat in alle nieuwsuitzendingen en actualiteitenprogramma’s. Dat was dus in en rond het dorp ‘t Zandt, waar schuren in de regel veilig waren, want honderden meters verwijderd van woningen.

Maar nu! Wat nu als een tiental gefrustreerde etters in een dichtbevolkte woonwijk auto’s de fik steken die vlakbij een dichtbevolkt appartementencomplex staan? Dan wordt er géén 40-koppig rechercheteam op gezet, er wordt géén politiekorps gemobiliseerd, en er wordt al helemaal geen enkele soldaat bijgehaald. Resultaat: de politie heeft nog steeds niet achterhaald wie die auto’s nu precies in de fik heeft gezet. En als er al iemand gearresteerd wordt, dan staan ze binnen 24 uur toch weer op straat…