Obama krijgt waarschijnlijk zijn tweede termijn, maar met veel liefde zal het niet gaan. In plaats van de enthousiaste meute die in 2008 stond te popelen om de nieuwe belofte in het Witte Huis te krijgen, moet Obama vechten voor iedere stem. Daarna zal hij vier jaar lang in de loopgraven moeten doorbrengen om zijn hervormingen uit zijn eerste termijn veilig te stellen.

Mitt Romney is Obama’s grootste bedreiging. Niet om waar Romney voor staat – dat kan namelijk iedere dag veranderen – maar omdat het enthousiasme voor Obama zelf zó enorm laag is dat steeds meer mensen een keuze tussen Obama en Romney zien als een keuze tussen lood of oud ijzer. Gedesillusioneerde Democraten zullen in een strijd tussen Romney en Obama thuis blijven of uit boosheid misschien zelfs op Romney stemmen. Het is precies dat sentiment dat Team Romney wil voeden door politiek in het midden te blijven en de verschillen tussen hem en Obama te minimaliseren.

Team Romney ondertussen vaart een gevaarlijke koers. Romney mag niet te ver afdrijven van Obama, maar ook weer niet te veel naar links overhellen om onacceptabel te zijn voor de rechtse kiezers in de Republikeinse voorverkiezingen. Maar als hij slaagt in die spagaat en hij wordt de kandidaat, dan wordt Obama gedwongen zelf naar links te gaan bewegen om het broodnodige ideologische contrast met zijn opponent te creëren. Er moet immers wat te kiezen zijn. Het gevaar is duidelijk: schuift Obama te veel op naar links, dan wordt Romney vanzelf aantrekkelijker als de veilige kandidaat van het midden. En daar, in het electorale midden, worden de verkiezingen gewonnen.

Zie hier waarom Obama in de campagne veel liever een rechtse extremist als Rick Perry als opponent heeft. Als het aan Obama ligt worden de verkiezingen van 2012 dus al beslist tijdens de Republikeinse primaries.

Contrast
Het soort opponent dat Obama wil is daarmee duidelijk. Wat hij inhoudelijk tijdens de verkiezingscampagne zal proberen te vermijden is een referendum over vier jaar Obama. Want qua gerealiseerde, populaire hervormingen heeft Obama niet bepaald een sterk CV voor zo’n referendum. Ja, hij heeft voor een Democratische president in zijn eerste termijn veel bereikt, meer dan bijvoorbeeld Bill Clinton. Maar voor iemand die zo geweldig kan communiceren met mensen is het verrassend hoe Obama er de afgelopen 3,5 jaar niet in geslaagd is duidelijk te maken waarom zijn hervormingen goed zijn voor het land en de mensen.

Zijn tegenstanders hebben vervolgens die braakliggende ruimte gepakt om zijn hervormingen negatief te framen. Obama heeft dus qua beleid veel bereikt, maar zijn tegenstanders hebben de veel belangrijkere perceptie gekaapt en ingekleurd. Hierdoor kan het gebeuren dat de door een grote meerderheid van Amerikanen verlangde hervorming van het zorgverzekeringsstelsel nu in peilingen negatief beoordeeld wordt.

Niet dat de Republikeinen een beter voorstel hebben – verre van dat zelfs – maar ze zijn er in ieder geval in geslaagd Obama’s meest belangrijke en in het oog springende hervorming af te kraken. En dat heeft gevolgen, want Obama kan zich nu nauwelijks beroepen op belangrijke – en vooral populaire – successen in de binnenlandse politiek.

Het gevolg: neem peilingen als Obama versus een generieke Republikein. Dus niet één van de bestaande Republikeinse kandidaten, maar gewoon een anonieme Republikeinse kandidaat. Dan komt Obama er al maanden peiling na peiling bijzonder slecht vanaf, zoals ook blijkt uit deze meest recente ‘Obama versus “generic” Republican candidate’ van CBS News. (Zie trouwens ook nog even de cijfers onderaan het hierboven gelinkte bericht om te zien hoe smal de marge tussen Obama en Romney is.)

Wie saai praat, wordt als saai beoordeeld
Het zijn zure druiven voor Obama. Hij is de Democratische president die één van de grootste wensen van de Democraten sinds de Tweede Wereldoorlog voor elkaar gebokst heeft, namelijk een hervorming van het complete Amerikaanse zorgverzekeringsstelsel. Maar omdat deze getalenteerde communicator ervoor gekozen heeft zijn hele eerste termijn de oersaaie professor uit te hangen in plaats van zijn successen te verkopen, wordt het in november een ware fotofinish.

Eentje die hij waarschijnlijk wel wint omdat hij straks de grotere campagnekas heeft waardoor hij de Republikeinen steeds een stapje voor zal zijn. Net als in 2008 zal hij zijn tegenstander dwingen geld uit te geven in meer staten dan die tegenstander wil. Maar een prettige campagne wordt het niet. En dan moet Obama ook nog maar hopen dat zijn partijkornuiten in ieder geval de Senaat behouden. De kans dat hij vier jaar te maken krijgen met een uiterst vijandig Republikeins Congres is heel groot.

Zoals Sisyfus zal Obama vermoedelijk weinig lol beleven aan die komende vier jaar in dat Witte Huis.

Nederlandse parlementaire journalisten worden door veel nieuwskijkers en politieke junkies bewonderd om hun standvastigheid, kennis van zaken en hun vermogen om heel ingewikkelde zaken terug te brengen tot de essentie. Dat is in ieder geval het beeld dat veel mensen delen. Echter, de buitenlandse journalist die de journalistieke Haagse kaasstolp oplicht zal direct bijna bedwelmd raken door de valse meur die eronder vandaan komt. Nederlandse parlementaire journalisten lijken niet veel interesse in eventuele kennis van zaken te hebben en met dat vermogen om zaken terug te brengen tot ‘de essentie’ valt het ook wel mee; de journalisten lijken namelijk maar één essentie te kennen, en dat is kijken of ze ruzie kunnen stoken.

“‘Slecht voor het land, goed voor de krant!’, zeg ik altijd maar,” zei de presentator van een landelijk actualiteitenprogramma lachend tegen mij, terwijl we na een live-uitzending van het programma van de studio naar de afschmink-kamer liepen. Ik was zelf niet de geïnterviewde maar iemand met wie ik meegereden was, en het interview betrof een politiek onderwerp en een politieke partij die nu in zwaar weer verkeert, en na het interview was ik in gesprek geraakt met de presentator over de problemen binnen die partij. De geïnterviewde maakte deel uit van een groepering binnen een grote politieke partij die middels het verkrijgen van steun voor die moties op een partijcongres hoopt de partij zelf tot een andere koers te dwingen.

Sinds de groepering zijn plannen bekendmaakte aan de pers, ging het al nauwelijks tot niet over de inhoud van de moties waarvoor de groepering steun van gewone partijleden hoopt te vergaren. In plaats daarvan besprong het parlementaire journaille de vertegenwoordigers van die groep met alleen vragen als “is dit nu harde kritiek op de partijleiding?”, “vindt u dat de politiek leider af moet treden?”, “wilt u een revolutie creëren om de partijleiding te vervangen?”, “heeft de politiek leider al gereageerd en zo ja, wat zei hij?”, en zo verder.

De inhoud van de moties? Het interesseerde ze nauwelijks en dat is nogal ironisch, want tot nu toe iedere parlementaire journalist die geïnterviewd is in deze of gene publicatie beweent zich altijd weer over “het gebrek aan inhoud in het politieke debat”. Sterker, de presentator uit de eerste alinea hierboven beklaagde zich hier vrijwel iedere twee weken over in zijn column in het blaadje van de NVJ. De beste man heeft dus óf last van multiple personality disorder, of een tweelingbroer die hij nooit meer spreekt als ghostwriter van zijn columns. Want met zijn ‘slecht voor het land, goed voor de krant!’ spreekt hij zichzelf op een pijnlijk belachelijke manier tegen. Gezien zijn werkwijze gaat het hem meer om poppetjes, ruzies en de vorm dan om de inhoud.

Of – en dat is natuurlijk nóg erger – hij lult maar wat in zijn columns, en zijn tegeltjeswijsheid is hoe hij echt denkt over zijn vak, en hoe hij daar invulling aan geeft. Ik vrees dat dit inderdaad het geval is en ik ben ervan overtuigd dat vrijwel alle parlementaire journalisten zo denken.

In die overtuiging werd ik gesterkt door een persconferentie die de eerder genoemde groepering belegde. Die ging ongeveer zo.

Eén van de leden hield een praatje, waarbij hij zijn mede-leden van de groep introduceerde tegenover werkelijk iedereen die er toe doet in de parlementaire journalistiek, van radio tot nieuwsdienst tot krant en televiesiezender. Vervolgens legden twee andere leden na elkaar keurig en in simpele bewoordingen de twee moties uit – en die moties zijn bepaald niet misselijk, maar gaan beiden over politieke inhoud. Niet meer, maar ook niet minder. Vervolgens legde een ander groepslid uit wat men hoopt te bereiken met de moties – inhoudelijke en puur organisatorische veranderingen – waarna de aanwezige journalisten vragen konden stellen.

De eerste vraag was van één van de meest ervaren en door kijkers van zijn nieuwsprogramma veel bewonderde journalist, en luidde meteen de eerste, voorspelbare vragencyclus in. “Kunt u namen van bekende politici uit de partij noemen die de moties steunen?” Antwoord: “nee, want die hebben wij welbewust niet opgezocht omdat dit inhoudelijke moties betreft, waar juist de basis – de gewóne leden – over beslissen tijdens het congres. We willen zelf géén parade van poppetjes.”

Volgende vraag, van een andere maar even zo goed bekende journalist: “Zijn er dan bekende politici die aangegeven hebben dat ze sympathiseren?” Antwoord: “Nee, want we wilden dus nou eens niet een parade van bekende Nederlanders voorbij laten trekken maar juist gewóne leden zich laten uitspreken en de moties laten ondertekenen.” Volgende vraag – nee, opmerking: “Hoe kunt u zonder namen van bekende voormalige ministers of anderen draagvlak voor uw moties creëren?”

Zucht.

Wat men wilde was overduidelijk. Ze wilden niet de namen van mensen omdat die de moties ondersteunden maar puur en alleen omdat ze vervolgens die mensen wilden opzoeken en zeer vervelende vragen over de politiek leider van hun partij gaan stellen, teneinde alsnog een rel te creëren.

Dezelfde vragen werden nog lang herhaald, maar goed: tot zover het gehannes over namen en niks over de inhoud. Vervolgens kwam de tweede, en net zo voorspelbare vragencyclus. Vraag van een andere journalist: “als het partijcongres deze moties aanneemt, dan is de positie van de politiek leider toch onhoudbaar?” Antwoord: “Daar gaat het ons helemaal niet om, of iemands positie houdbaar is of niet en wat ons betreft hóeft de positie van niemand onhoudbaar te worden. Het gaat ons om de inhoud van de moties en de inhoudelijke koers van de partij.” Vraag van een andere journalist: “Gezien de moties en wat zij impliceren en gezien al wat u gezegd heeft, vindt u dus dat de politiek leider het goed doet?” Alweer een vraag die niet de moties centraal stelde, maar alleen maar over het poppetje aan de top ging. Andere vraag: “Moet de politiek leider opstappen, wat u betreft?” “Vindt u dat de politiek leider zijn leiderschap moet neerleggen?”

Eén keer, tijdens een een-tweetje met een journalist na de persconferentie, zei één van de groepsleden met nadruk dat het toch vooral om de inhoud van de moties ging en zou moeten gaan, en niets anders. Waarop het een seconde of twee stil bleef, en de journalist niets anders uit kon brengen dan: “Ja maar – uw partij heeft haar handtekening gezet onder het huidige regeerakkoord. Als het partijcongres deze moties aanneemt, dan moet de partij toch uit de regering stappen?”

Ik stond perplex. Dit waren dus bijna allemaal journalisten die zich de afgelopen jaren beklaagd hebben over het gebrek aan inhoud in de Nederlandse politiek en de verslaggeving, en ze zaten nu bijna unaniem te vissen naar manieren waarop ze misschien ruzies konden creëren.

Eén van de grote klachten na de verkiezingscampagne 2002 en de moord op Pim Fortuyn was nu juist dat de Nederlandse journalistiek (en dus ook de parlementaire!) net als de Haagse politici vastzaten onder de zogenaamde ‘Haagse kaasstolp’, en dat zij – net als de politici – geen oog en oor hadden voor de simpele burger op straat. Nu richtte een groepering zich dan explicit op die gewone burger, in dit geval eenvoudige leden van een partij, en de heren journalisten taanden er niet eens naar. Ze wilden slechts namen die bekend waren uit de kaasstolp en probeerden de leidende figuren van de groepering alleen maar te verleiden tot het doen van eventuele politieke danwel beschadigende uitspraken over andere Haagse poppetjes, teneinde ruzie te stoken.

Dit journalistieke Herrenvolk bestijgt in columns, interviews en fora de hoogste morele trede maar zodra het puntje bij het paaltje komt, vertegenwoordigen zij het ergste van hetgeen zij zeggen te verafschuwen. Walgelijk. Dus, beste krantenlezer, luisteraar, websitebezoeker en televisiekijker: vanaf nu weet u wel beter. Meldt een Haagse journalist zich, wantrouw het dan. Filter zijn of haar woorden, want het zijn juist de ergste zaken die zij niet aan het licht brengen. Ze versimpelen, maar niet in uw belang; zij maken hun eigen agenda, met als uitgangspunt het soort nieuws dat zij belangrijk vinden, ongeacht de vraag of u dat nieuws net zo belangrijk vindt.

‘Slecht voor het land, goed voor de krant!’

(Dit stuk verscheen eerder op kajleers.nl. Het is om technische redenen opnieuw gepubliceerd.)

Nederlandse dagbladen zijn ‘rechts’, en niet ‘links’. Dat concludeert een onderzoeksteam onder leiding van politicoloog André Krouwel, na zes maanden kranten doorploegen. Onzin, zegt de schrijver dezes na 5 seconden peinzen. De conclusie klopt niet. Kranten zijn gewoon opportunistisch.

Krouwel & co, verbonden aan het ‘Center for Applied Politics’, werd door gratis krant DAG gevraagd de Nederlandse media eens onder de loep te nemen. Doel: zoek uit of de media nu ‘links’ of ‘rechts’ zijn.

Daarvoor wordt op punten een onderzoekmechaniek losgelaten. Zo heeft Krouwel geturfd hoe vaak de naam ‘Geert Wilders’  op de voorpagina van een krant voorkwam. Hoe vaker dat het geval was, in de kranten van 1 januari tot 1 juni van dit jaar, hoe minder ‘links’ de desbetreffende krant. Een interessante benadering.

Mede op basis van contextuele vergelijkingen tussen dagbladen, waarbij de verschillen vooral geïndexeerd worden aan de hand van de Volkskrant (‘links’) en de Telegraaf (‘rechts’), concludeert Krouwel dat de media eerder naar ‘rechts’ overhellen dan dat ze ‘links’ zouden zijn. En dat terwijl de consensus onder een groot deel van de Nederlanders is dat ‘dé’ media ‘links’ zijn.

Maar als je Krouwel’s conclusies uit het onderzoeksrapport scheurt en dan de resultaten nog eens tot je neemt, kan er een veel belangrijkere conclusie worden getrokken. Namelijk: krantenredacties zijn opportunistisch, daardoor schaamtelozer populistisch, en snel geneigd mee te buigen met de Zeitgeist en peilingen.

Het ware beter geweest als Krouwel de dagbladen van het eerste halfjaar van 2008 vergeleken had met het eerste halfjaar van 2005. De kans is zeer groot dat hij op basis van dezelfde onderzoeksmethodiek zou concluderen dat de media in de eerste helft van 2005 ‘links’  waren.

Toen regeerde tenslotte Balkenende-II, het kabinet van CDA, VVD en D66. Het was een half jaar na de massale demonstratie op het Museumplein, en zelfs de Telegraaf was kritisch op het kabinet, dat de lasten verhoogde en de lusten verlaagde. En dat terwijl toch twee favoriete partijen van die krant deel uitmaakten van de regering, namelijk het CDA en de VVD.

Het is nu bijna niet meer voor te stellen, maar: de berichtgeving in juist de Telegraaf en het Algemeen Dagblad, twee kranten die volgens Krouwel de afgelopen zes maanden een ‘rechts’, anti-kabinet karakter hadden, was qua teneur net zo kritisch over Balkenende-II.

Journalisten zijn net mensen, en hoofdredacteuren – die ook de opdracht hebben om de oplage te bewaken – moeten ruiken wat er leeft onder de lezersgroep. Daar wordt iedere ochtend weer op ingesprongen. Blijkt uit peilingen dat de kleur geel populair is onder je lezers, dan getuigt het van zelfdestructief gedrag als je als hoofdredacteur de voorpagina rood schildert.

Eén in het onderzoek geciteerd zinnetje uit de Volkskrant spreekt in dat opzicht boekdelen. De als ‘links’ te boek staande krant schreef in een artikel dat de belastingen onder het huidige kabinet iets meer stijgen, maar dat daar geen extra of betere overheidsdiensten tegenover staan voor de belastingbetaler.

Was de Volkskrant echt ‘links’ geweest en niet opportunistisch of populistisch, dan was aan die zin toegevoegd dat het in stand houden van de huidige sociale voorzieningen steeds meer kost. En dat het daarom best logisch is dat er meer geld bij moet. Maar voor de Volkskrant volstond het kennelijk om zich aan te sluiten bij een breed gedeelde, doch kortzichtige mening.

Gemiste kans voor Krouwel. Misschien leest hij dit en breidt hij zijn onderzoek alsnog uit.

Van: Kaj
Aan: Jort Kelder
Onderwerp: ‘Bennie links, bennie rechts’
Verzonden:  16:32, donderdag 22/11/2007 

Leuk stukkie op je site Jort, naar aanleiding van je bezoek aan ‘Pauw & Witteman’ en de discussie die je daar had met minister Ella Vogelaar (PvdA – ’nuff said). Ik kan je verbazing over de mate van polarisatie wel begrijpen, maar aan de andere kant dacht ik ook: als je nu pas in de gaten krijgt hoe gepolariseerd Nederland is, onder welke steen heb jij dan geleefd de afgelopen tijd?

Je hebt kennelijk echt geen idéé hoe diep de pijn zit, hoe groot de angst en onzekerheid is en in hoeverre dat tot bijna tastbare polarisatie leidt.

Afgelopen week nog riep een blogger op het (ik zeg: extreem-)rechtse Het Vrije Volk op tot een — and I Quote — “gewapende strijd tegen links”.

De mensen die vervolgens hun steun uitspraken op zijn blog vielen lang niet allemaal in de kaalkopjes-categorie.

En het gaat snel. Mensen die 5 jaar geleden nog tégen Geert Wilders waren en hem te extreem vonden, sluiten zich nu helemaal aan bij zijn meest recente mafkezerij, namelijk het niet langer meer toelaten van islamitische immigranten in Nederland.

Net als extreem-rechtse Amerikanen in de Verenigde Staten het Bush nog zouden vergeven als hij met z’n lid in de aars van zijn hond gevonden zou worden, zolang hij maar extreem-conservatieve rechters in het Hooggerechtshof blijft benoemen, zo vergeven veel Nederlanders het Wilders dat hij blijft toestaan dat zijn Hongaarse vrouw een dubbel paspoort blijft houden, zolang Wilders maar de islamitische zondebok in elkaar blijft beuken.

Net zoals in de VS kan een linkse politicus rond het middaguur naar de wolkenloze hemel wijzen en zeggen dat de lucht lichtblauw is van kleur, maar de van angst bevende rechtse burgerman zal het hoofd schudden en zeggen dat de lucht groen is — alleen omdat de linkse politicus nu eenmaal ‘beweeert’ dat de lucht lichtblauw is. Feiten, kortom, doen er niet meer toe; iedereen dient maar rekening te houden met de angst van de burgerman.

Tot nu toe leefden de feitelijke wereld en de politieke realiteit naast elkaar, schoven langs elkaar heen als in een soort van Koude Oorlog. Maar nu dringt nog een derde actor zich op: de subjectieve burgerman die wil dat zijn subjectieve waarneming niet alleen verheven wordt tot feit, maar ook politieke realiteit. Een burgerman, echter, die er geen genoegen meer mee neemt dat er andere burgermannen zijn die zeggen dat zijn waarneming niets te maken heeft met de realiteit zelf, en daar op zeer agressieve wijze tegen ageert.

Het maakt voor vele mensen dus niet meer uit wat Vogelaar zegt. Net als wauwelende imams die tijdens discussieprogramma’s op Al Jazeera maar gewoon onverstaanbaar door het betoog van een liberale opponent heen gaan schreeuwen, stopt de gemiddelde Wilders-fanaat vingers in de oren en begint te krijsen, om enerzijds Vogelaar’s woorden niet te hoeven horen en anderzijds te voorkomen dat anderen haar kunnen verstaan.

Als je zelf nou eens wat vaker in bijvoorbeeld de Kinkerstraat te Amsterdam had rondgelopen en niet in de PC Hooft, beste Jort, dan had je aan de ‘maatschappelijke modder’ kunnen ruiken en geweten hoe de vlag erbij hangt. Maar nee, in dat soort buurten “wil ik nog niet dóód gevonden worden!”, zo riep je tijdens een gesprek op de Quote-redactie, enige jaren terug.

Misschien een leuk terugkerend item voor ‘Pauw & Witteman’, of wellicht een eigen programma genaamd ‘Jort Snuift!’: Jort Kledder gaat in Nederland rondruiken, snuift daar gespreksonderwerpen op en gaat vervolgens over die onderwerpen in gesprek met mensen die doorgaans anoniem rechts lopen te schreeuwen op blogs en de politici die zij trachten te besmeuren.

Lijkt het je wat?

Nederlandse parlementaire journalisten worden door veel nieuwskijkers en politieke junkies bewonderd om hun standvastigheid, kennis van zaken en hun vermogen om heel ingewikkelde zaken terug te brengen tot de essentie. Dat is in ieder geval het beeld dat veel mensen delen. Echter, de buitenlandse journalist die de journalistieke Haagse kaasstolp oplicht zal direct bijna bedwelmd raken door de valse meur die eronder vandaan komt. Nederlandse parlementaire journalisten lijken niet veel interesse in eventuele kennis van zaken te hebben en met dat vermogen om zaken terug te brengen tot ‘de essentie’ valt het ook wel mee; de journalisten lijken namelijk maar één essentie te kennen, en dat is kijken of ze ruzie kunnen stoken.

“‘Slecht voor het land, goed voor de krant!’, zeg ik altijd maar,” zei de presentator van een landelijk actualiteitenprogramma lachend tegen mij, terwijl we na een live-uitzending van het programma van de studio naar de afschmink-kamer liepen. Ik was zelf niet de geïnterviewde maar iemand met wie ik meegereden was, en het interview betrof een politiek onderwerp en een politieke partij die nu in zwaar weer verkeert, en na het interview was ik in gesprek geraakt met de presentator over de problemen binnen die partij. De geïnterviewde maakte deel uit van een groepering binnen een grote politieke partij die middels het verkrijgen van steun voor die moties op een partijcongres hoopt de partij zelf tot een andere koers te dwingen.

Sinds de groepering zijn plannen bekendmaakte aan de pers, ging het al nauwelijks tot niet over de inhoud van de moties waarvoor de groepering steun van gewone partijleden hoopt te vergaren. In plaats daarvan besprong het parlementaire journaille de vertegenwoordigers van die groep met alleen vragen als “is dit nu harde kritiek op de partijleiding?”, “vindt u dat de politiek leider af moet treden?”, “wilt u een revolutie creëren om de partijleiding te vervangen?”, “heeft de politiek leider al gereageerd en zo ja, wat zei hij?”, en zo verder.

De inhoud van de moties? Het interesseerde ze nauwelijks en dat is nogal ironisch, want tot nu toe iedere parlementaire journalist die geïnterviewd is in deze of gene publicatie beweent zich altijd weer over “het gebrek aan inhoud in het politieke debat”. Sterker, de presentator uit de eerste alinea hierboven beklaagde zich hier vrijwel iedere twee weken over in zijn column in het blaadje van de NVJ. De beste man heeft dus óf last van multiple personality disorder, of een tweelingbroer die hij nooit meer spreekt als ghostwriter van zijn columns. Want met zijn ‘slecht voor het land, goed voor de krant!’ spreekt hij zichzelf op een pijnlijk belachelijke manier tegen. Gezien zijn werkwijze gaat het hem meer om poppetjes, ruzies en de vorm dan om de inhoud.

Of – en dat is natuurlijk nóg erger – hij lult maar wat in zijn columns, en zijn tegeltjeswijsheid is hoe hij echt denkt over zijn vak, en hoe hij daar invulling aan geeft. Ik vrees dat dit inderdaad het geval is en ik ben ervan overtuigd dat vrijwel alle parlementaire journalisten zo denken.

In die overtuiging werd ik gesterkt door een persconferentie die de eerder genoemde groepering belegde. Die ging ongeveer zo.

Eén van de leden hield een praatje, waarbij hij zijn mede-leden van de groep introduceerde tegenover werkelijk iedereen die er toe doet in de parlementaire journalistiek, van radio tot nieuwsdienst tot krant en televiesiezender. Vervolgens legden twee andere leden na elkaar keurig en in simpele bewoordingen de twee moties uit – en die moties zijn bepaald niet misselijk, maar gaan beiden over politieke inhoud. Niet meer, maar ook niet minder. Vervolgens legde een ander groepslid uit wat men hoopt te bereiken met de moties – inhoudelijke en puur organisatorische veranderingen – waarna de aanwezige journalisten vragen konden stellen.

De eerste vraag was van één van de meest ervaren en door kijkers van zijn nieuwsprogramma veel bewonderde journalist, en luidde meteen de eerste, voorspelbare vragencyclus in. “Kunt u namen van bekende politici uit de partij noemen die de moties steunen?” Antwoord: “nee, want die hebben wij welbewust niet opgezocht omdat dit inhoudelijke moties betreft, waar juist de basis – de gewóne leden – over beslissen tijdens het congres. We willen zelf géén parade van poppetjes.”

Volgende vraag, van een andere maar even zo goed bekende journalist: “Zijn er dan bekende politici die aangegeven hebben dat ze sympathiseren?” Antwoord: “Nee, want we wilden dus nou eens niet een parade van bekende Nederlanders voorbij laten trekken maar juist gewóne leden zich laten uitspreken en de moties laten ondertekenen.” Volgende vraag – nee, opmerking: “Hoe kunt u zonder namen van bekende voormalige ministers of anderen draagvlak voor uw moties creëren?”

Zucht.

Wat men wilde was overduidelijk. Ze wilden niet de namen van mensen omdat die de moties ondersteunden maar puur en alleen omdat ze vervolgens die mensen wilden opzoeken en zeer vervelende vragen over de politiek leider van hun partij gaan stellen, teneinde alsnog een rel te creëren.

Dezelfde vragen werden nog lang herhaald, maar goed: tot zover het gehannes over namen en niks over de inhoud. Vervolgens kwam de tweede, en net zo voorspelbare vragencyclus. Vraag van een andere journalist: “als het partijcongres deze moties aanneemt, dan is de positie van de politiek leider toch onhoudbaar?” Antwoord: “Daar gaat het ons helemaal niet om, of iemands positie houdbaar is of niet en wat ons betreft hóeft de positie van niemand onhoudbaar te worden. Het gaat ons om de inhoud van de moties en de inhoudelijke koers van de partij.” Vraag van een andere journalist: “Gezien de moties en wat zij impliceren en gezien al wat u gezegd heeft, vindt u dus dat de politiek leider het goed doet?” Alweer een vraag die niet de moties centraal stelde, maar alleen maar over het poppetje aan de top ging. Andere vraag: “Moet de politiek leider opstappen, wat u betreft?” “Vindt u dat de politiek leider zijn leiderschap moet neerleggen?”

Eén keer, tijdens een een-tweetje met een journalist na de persconferentie, zei één van de groepsleden met nadruk dat het toch vooral om de inhoud van de moties ging en zou moeten gaan, en niets anders. Waarop het een seconde of twee stil bleef, en de journalist niets anders uit kon brengen dan: “Ja maar – uw partij heeft haar handtekening gezet onder het huidige regeerakkoord. Als het partijcongres deze moties aanneemt, dan moet de partij toch uit de regering stappen?”

Ik stond perplex. Dit waren dus bijna allemaal journalisten die zich de afgelopen jaren beklaagd hebben over het gebrek aan inhoud in de Nederlandse politiek en de verslaggeving, en ze zaten nu bijna unaniem te vissen naar manieren waarop ze misschien ruzies konden creëren.

Eén van de grote klachten na de verkiezingscampagne 2002 en de moord op Pim Fortuyn was nu juist dat de Nederlandse journalistiek (en dus ook de parlementaire!) net als de Haagse politici vastzaten onder de zogenaamde ‘Haagse kaasstolp’, en dat zij – net als de politici – geen oog en oor hadden voor de simpele burger op straat. Nu richtte een groepering zich dan explicit op die gewone burger, in dit geval eenvoudige leden van een partij, en de heren journalisten taanden er niet eens naar. Ze wilden slechts namen die bekend waren uit de kaasstolp en probeerden de leidende figuren van de groepering alleen maar te verleiden tot het doen van eventuele politieke danwel beschadigende uitspraken over andere Haagse poppetjes, teneinde ruzie te stoken.

Dit journalistieke Herrenvolk bestijgt in columns, interviews en fora de hoogste morele trede maar zodra het puntje bij het paaltje komt, vertegenwoordigen zij het ergste van hetgeen zij zeggen te verafschuwen. Walgelijk. Dus, beste krantenlezer, luisteraar, websitebezoeker en televisiekijker: vanaf nu weet u wel beter. Meldt een Haagse journalist zich, wantrouw het dan. Filter zijn of haar woorden, want het zijn juist de ergste zaken die zij niet aan het licht brengen. Ze versimpelen, maar niet in uw belang; zij maken hun eigen agenda, met als uitgangspunt het soort nieuws dat zij belangrijk vinden, ongeacht de vraag of u dat nieuws net zo belangrijk vindt.

‘Slecht voor het land, goed voor de krant!’

Tijd voor wat moties op bepaalde redacties, lijkt mij zo.