PvdA-leider Wouter Bos maakte in de uitzending van Buitenhof op 17 januari één grote splijtzwam met het CDA duidelijk: de bezuinigingen op de zorg. In de aanloop naar de gemeenteraadverkiezingen op 3 maart heeft de PvdA een onderwerp nodig waarmee het zich op positieve wijze kan profileren, en waarmee het tegelijkertijd het CDA kan slaan. Politiek gezien een uitermate handige strategie, want bezuinigingen op de zorg zijn anathema voor het vergrijzende CDA-electoraat.

Er kleeft wel één groot nadeel aan deze strategie. Ja, het CDA kan stemmen verliezen maar het betekent bij lange na niet dat die kiezers over zullen stappen naar de PvdA. Het is waarschijnlijker dat de linkse CDA-kiezer eerder mokkend thuis blijft op 3 maart (of misschien zelfs een uitstapje naar de sociaal-christelijke ChristenUnie maakt) dan dat de grijsaards het vakje naast de sociaaldemocratische antichrist zullen invullen in het stemhokje.

De leidende gedachte zal hoe dan ook de volgende zijn: de PvdA werpt zich op als hoeder van de zorg. Géén bezuinigingen, roept de partij. Daarmee probeert de PvdA het thema tot een zwart/wit-issue te maken: PvdA goed, bezuinigers slecht. En onder die bezuinigers vallen niet alleen het CDA, maar ook D66 en de VVD. En het gaat nu juist om D66.

Daar zitten nu veel PvdA-kiezers die als protest-stem een uitstapje willen wagen naar de partij van Alexander Pechtold. Maar die partij wil ook bezuinigen op de zorg. Ze noemen dat anders – ‘de zorg moet efficiënter’ – maar dat betekent dat er hoe dan ook bezuinigd gaat worden in die sector. Bos probeert met zijn stellingname tegen die overstappende kiezers te zeggen: pas op, een stem op Pechtold betekent een stem op zorgbezuinigingen! Eerder noemde Bos D66 al ‘akelig rechts’, wat ook een overduidelijke poging was om naar D66 overstappende PvdA’ers terug te halen.

Net als het CDA zal D66 het nog moeilijk krijgen om het verwijt van Bos te weerleggen.

Bos probeert dus in goed Nederlands een ‘issue ownership’-strategie neer te zetten. Sluw, maar er is één probleem: Wouter Bos zelf. Hij is op belangrijke issues al zo vaak van mening veranderd dat maar weinig PvdA-angehauchte kiezers hem nog ergens in vertrouwen. Het zal hem daarom best gaan lukken om kiezers weg te jagen bij D66 en het CDA, maar of die kiezers naar de PvdA zullen (terug-)vloeien is uiterst twijfelachtig.

Ténzij het Bos lukt een politieke wederopstanding te bewerkstelligen. Ongeveer drie maanden geleden sloeg hij met de vuist op tafel en zei tegen zichzelf en de partij dat het afgelopen moet zijn met het draaien op stellingnames. Bos is nu een offensief begonnen om zichzelf te herintroduceren bij de kiezer. Zijn optreden in Buitenhof van 17 januari maakte deel uit van dat offensief; de verkiezingscampagne is tenslotte een dag eerder, zaterdag 16 januari, begonnen. Een eerste snelle peiling onder political junkies leert dat het een redelijk succes was.

Kan iemand mij uitleggen hoe het kan dat een alleenstaande vrouw van in de 50, die bijna 60 uur per week werkt als ambulante hulpverlener in de geestelijke zorg (opvang voor zwaar verstandelijk gehandicapten), nu al twee jaar aan haar salarisplafond zit in verband met salaris-schalen in de zorg — en dat terwijl ondergetekende hooguit 40 uur per week werkt in een relatief gemakkelijke baan en toch bijna drie keer meer verdient? De dame waar ik het over heb zit, na aftrek van de huur en andere kosten, nu alweer — op 7 december — aan te hikken tegen een bijna rode bankrekening. Ze heeft tot aan het einde van de maand nog maar €200.

Vragen: hoe kan dit? Hoe is dit mogelijk?

Heel Nederland wil dat mensen als zij het goed hebben, dat mensen als zij beloond worden voor het keiharde werk dat ze doen, maar ze verdient er maar een grijpstuiver mee. Het is daarom niet raar dat mensen als zij zo snel mogelijk proberen door te stromen naar managementfuncties, met als gevolg een tekort aan ‘handen aan het bed’. Maar de vrouw waar ik het over heb wil helemaal niet doorstromen naar zo’n functie, zelfs al zou ze het kunnen. Ze wil gewoon dolgraag blijven werken met haar patiënten maar het wordt haar wel steeds moeilijker gemaakt, zodanig zelfs dat ze nu aan het kijken is naar een andere baan — hoewel ze dat niet wil omdat ze vindt dat er méér mensen in de zorg moeten komen werken, niet minder.

Wie kan dit uitleggen? Wie kan zeggen dat dit logisch is?