in Analyses, Verkiezingen, Voorpagina

Het Debat: niemand sprong eruit

Het eerste grote televisiedebat tussen Job Cohen, Mark Rutte, Jan Peter Balkenende en Geert Wilders werd volgens een peiling van Synovate gewonnen door Rutte, met Cohen op afstand als tweede, en Balkenende en Wilders op een gedeelde derde plek. Maar zo’n peiling is de helft van het verhaal. Belangrijker is wie het ’t beste deed onder de beoogde doelgroep.

We gaan de lijsttrekkers even af aan de hand van het rijtje ‘Doelen’ zoals hier, in de voorbeschouwing, werd opgesteld.

Rutte: hij is de terechte winnaar. De VVD-leider deed precies wat er van hem verwacht werd: hij maakte geen fouten, en verdedigde zich relatief goed tegen de verwachte aanvallen van Jan Peter Balkenende en Geert Wilders, zijn grootste concurrenten op rechts.

Hij onderscheidde zich van Wilders, en viel – zoals verwacht – Cohen aan om zijn rechtse profiel smoel te geven in de ogen van zijn doelgroep. Hij deed, kortom, precies wat zijn beoogde kiezers van hem verwachtten. Wellicht dat hij door fouten van Wilders nu zelfs meer PVV-stemmers in zijn kamp mag verwelkomen. Rutte is een winnaar van het debat.

Jan Peter Balkenende: deels geslaagd in zijn opzet om in te breken bij Rutte. Het CDA lekt kiezers naar de VVD en dat moet Balkenende keren. Zijn opmerking dat de VVD “ouderen keihard laat vallen” was een overduidelijke poging om oudere CDA-kiezers — en daar zijn er veel van — binnen het CDA-hek te houden.

Maar hij slaagde minder goed in zijn andere opdracht, namelijk zich opstellen als het ‘sociale geweten van rechts’, in de hoop op die manier aantrekkelijk te worden voor kiezers in het midden die het in Cohen niet zien zitten. Strepen we het pluspunt weg tegen het minpunt, dan heeft Balkenende gewonnen noch verloren.

Job Cohen: en twijfelen over Cohen, daar hebben die kiezers reden toe. Want ja, het was Cohen’s eerste grote televisiedebat en dus stond hij  met 1-0 achter nog voor het debat begon. Dat neemt niet weg dat hij weinig initiatief nam en zich vaak liet wegzetten. Er was één sterk moment toen hij debatteerde met Wilders en hier en daar had hij een leuke kwinkslag. Maar zijn gebrek aan debatervaring brak hem op toen hem een technische uitdaging over de zorgtoeslag kreeg.

Tijdens zijn pitch aan de kiezer bleken zijn argumenten tweeledig: ‘iedereen telt mee’, en ‘stem op mij, want anders winnen VVD en CDA’. Het laatste is een negatief argument, en zo’n argument is voor de meeste kiezers geen goede motivatie. Cohen heeft vast geen kiezers weggejaagd, maar ook zeker geen nieuwe kiezers aangetrokken met dit debat, en dus heeft hij zijn doel niet bereikt. Cohen moet meer doen dan de nul houden, mensen moeten nu in zijn boodschap gaan geloven; hij brengt geen begeisterung. Cohen is daarmee een verliezer van het debat.

Geert Wilders: veel geschreeuw, weinig wol. Al met al is heeft hij weinig meer gedaan dan zich onbeschoft gedragen en Rutte, Balkenende en Cohen wegzetten als te soft op het gebied van immigratie en integratie, en te hard op sociaal gebied. Dat is voor zijn harde kern supporters gefundenes Fressen, maar Wilders weet dat die kerngroep kiezers veel kleiner is dan zijn potentieel: maanden geleden stond hij nog op 27 zetels, inmiddels zijn daar 10 van weggesnoept door Rutte.

Het weglopen tijdens een één-op-één debat met Cohen heeft hem geen winst opgeleverd, maar vermoedelijk juist twijfelende Wilders-stemmers extra gemotiveerd om op de beschaafde Mark Rutte te gaan stemmen. Dat was onverstandig. Hij heeft daarmee zijn doel — kiezers terughalen van bij de VVD — hoogstwaarschijnlijk niet gehaald en daarmee is Wilders een verliezer van het debat.

In zijn algemeenheid kan, ook ondanks de winst van Rutte, geen duidelijke winnaar aangewezen worden. Geen van de vier lijsttrekkers wist tijdens het debat de kijker in vervoering te brengen. Betwijfeld mag worden of de heren de zwevende kiezer hebben kunnen overtuigen om eens in hun winkel te komen kijken. Het debat was gespannen, een kakofonie van gebakkelei en jij-bakken, met niemand die boven de herrie uit steeg en de rest achter zich liet.

  1. Scherpe analyse, maar de excuses die Wilders maakte droegen naar mijn mening ook bij aan zijn mindere prestatie. Probeert er echt een show van te maken, dat kan dat klapvee natuurlijk wel waarderen, maar zoals op andere blogs wordt beschreven, komt het de inhoud niet ten goede.

  2. Cohen wa hier eveneens een duidelijke verliezer. Die 0-1 achterstand heeft hij niet kunnen neutraliseren. Twijfelende PvdA kiezers kunnen daardoor nóg meer gaan twijfelen en overstappen richting CDA.

    Rutte had Balkenende beter onder druk kunnen zetten als een premier die de laatste jaren alles vooruit heeft geschoven. Zijn aanvallen op economische keuzes/bezuinigingen kon Blakenende te makkelijk afdoen met het argument dat hij daartoe compensaties had ingecalculeerd. Rutte had dit kunnen gebruiken om aan te geven dat hierdoor te veel bureaucratie en intransparantie ontstaat. Iets wat de VVD juist als een enorme bezuinigingpot heeft opgenomen! Maar.. toch winnaar.

  3. aan martijn:

    ik geloof niet dat twijfelende pvda-kiezers op basis van dit debat gaan overstappen naar cda. het debat bevestigt wat het publiek al weet. cohen is een fatsoenlijk mens en wekt vertrouwen op bij zijn achterban. die achterban heeft de keus grotendeels bepaald, zie de bestendige lijn van 33 zetels voor de pvda de afgelopen maanden al in de peilingen.

    het is wel waar dat cohen er niets meer bij krijgt. pvda kan sp, d66 en groen links leeglepelen, maar deze partijen zitten nu aan de onderkant van hun scores. daar valt niet veel meer weg te halen.

    de mutaties zullen zitten tussen pvv – vvd – cda. niet onlogisch, want echt rechts. zeker cda heeft geen enkele aansluiting meer met midden, laat staan links. daarom zullen geen kiezers meer overstappen van pvda naar cda, zie boven.

    pvv gaat aan vvd verliezen, omdat de vvd een nette partij is en rutte fijn op de vluchtheuvel staat. geef hem eens ongelijk.
    cda doet krampachtige pogingen om stemmen terug te halen van vvd. maar de keus van balkenende, tot 2x toe, om dat via de hypotheekrenteaftrek te bewerkstelligen is volstrekt fout. mensen geloven niet dat dit bij cda steviger staat dan bij vvd.

    dus: vvd wordt grootste partij, met redelijk groot ga met pvda. cda en pvv zullen nog een beetje verder wegzakken, maar niet al te veel meer.

  4. Grotendeels eens, open één ding na: de PvdA kan zeker verder wegzakken. Die partij zit nog altijd in dezelfde ‘deplorabele staat’ als vóór Cohen, die niet voor niets door eigen aanhang als ‘verlosser’ werd bestempeld. Deze broodnodige vernieuwing erodeert al na 4 weken. Elke fout brengt de pas verworven aanwas mensen dichter bij hun kiesmodus vóór het Cohen

  5. Ik bedoelde natuurlijk: Elke fout brengt de pas verworven PvdA aanwas dichter bij hun kiesmodus van vóór Cohen…

  6. Balkenende deed het prima; maar hij is meer een debater dan een leider. En het volk is hem zat. Stemmen terugwinnen zal hem niet meer lukken.

    Cohen was dramatisch slecht; ik snap de gematigde commentaren niet. Ik snap ik nu wel waarom alles in A’dam zo uit de hand is gelopen. Cohen, de zelfverklaarde goedwillende amateur, zal weinigen buiten zijn achterban enthousiast gemaakt hebben.

    Rutte deed het handig; wel een beetje plastic en hij had last van het ingewikkelde scenario waarin Kroes mogelijk premier zou worden.

    Wilders was glashelder; maar deed geen poging om als fatsoenlijk over te komen.

    Eigenlijk hebben alleen Wilders en Rutte uitzicht op een beter resultaat; de steeds rechtser wordende gemiddelde Nederlander zal stemmen op die partij die echt stevig zal ingrijpen in allerlei misstanden en die daarbij een dun laagje beschaving aan de dag legt.

    Alleen de ambtenaren en andere non-profit werkers zullen uit puur eigen belang op de ultieme bewaker van de bureaucratie, de PvdA stemmen.

    Bij ongewijzigd gedrag van Wilders zal Rutte blijven stijgen en winnen. Als Wilders een knieval maakt als het gaat om het gebruik van de term “kopvoddentaks” en wat andere scherpe randjes wegvijlt, dan schiet hij weer omhoog.

    Het maakt niet uit; als er maar een stevige rechtse coalitie komt die zeer drastisch snoeit in het dode hout van de ambtenarenrijk. Daar ligt een groot deel van de oplossing van ons budgettaire probleem.

  7. Beste Wim,

    zaken in Amsterdam uit de hand gelopen? Je moet je wel op feiten baseren en die zeggen dat in Amsterdam de veiligheid is toegenomen.

    En dat komt door Cohens doortastendheid. Opstelten zei immers: “Jij bent harder dan ik.”
    Laat je niets wijsmaken door de fabeltjes van Rutte.

  8. Als je eenveiligamsterdam.nl moet geloven gaat het enorm goed met de veiligheid in onze hoofdstad. (http://bit.ly/9QSJTw).

    Als je echter statistieken opgedoken door de Dagelijkse Standaard ernaast houdt ontstaat een heel ander beeld! Mensen melden criminaliteit niet meer waardoor salonsocialisten op de grachtengordel zeggen dat Amsterdam een veilige haven is.

    Heb zelf jaren in Amsterdam gewoon en ken er dus veel mensen. Er wordt steen en been geklaagd over de wijze waarop je aangifte moet doen, de onbeschofte wijze waarop je als slachtoffer wordt behandeld en de enorme stilte na aangifte. Je rapportage verdwijnt in een bureaulade en na 6 maanden in een shredder!

Reacties niet toegestaan.